Tagi:
rezonans magnetyczny rdzeń neurolog genetyka choroba genetyczna

Zespół Brown–Séquarda to zespół neurologiczny powstający w wyniku połowicznego uszkodzenia rdzenia kręgowego (najczęściej w odcinku szyjnym lub piersiowym). Opisany po raz pierwszy przez francuskiego neurologa Charlesa-Édouarda Brown-Séquarda w XIX wieku. Charakteryzuje się naprzemiennymi objawami neurologicznymi – po stronie uszkodzenia rdzenia i po stronie przeciwnej.

Przyczyny:

  • urazy rdzenia (rany kłute, postrzałowe, złamania kręgosłupa),
  • guzy (np. oponiaki, glejaki, przerzuty),
  • stwardnienie rozsiane,
  • jamistość rdzenia,
  • zapalenia rdzenia,
  • powikłania operacji neurochirurgicznych.

Objawy:

  • porażenie wiotkie (na poziomie uszkodzenia) → poniżej porażenie spastyczne (niedowład/porażenie połowicze),
  • utrata czucia głębokiego (wibracji, ułożenia, dotyku precyzyjnego) – uszkodzenie dróg sznurów tylnych.
  • utrata czucia bólu i temperatury (uszkodzenie dróg rdzeniowo-wzgórzowych, które krzyżują się w rdzeniu).
  • zaburzenia czucia i porażenie segmentalne (np. uszkodzenie korzeni nerwowych).

Diagnozowanie:

  • wywiad (uraz, choroba przewlekła, objawy neurologiczne),
  • badanie neurologiczne – charakterystyczny rozkład objawów,
  • rezonans magnetyczny (MRI) rdzenia kręgowego – ocena guza, ucisku, jamistości, stwardnienia rozsianego,
  • badania laboratoryjne i płyn mózgowo-rdzeniowy (przy podejrzeniu zapalenia, SM).

Leczenie:

  • uraz – stabilizacja kręgosłupa, chirurgiczne odbarczenie rdzenia, leczenie przeciwobrzękowe (sterydy),
  • guz – resekcja chirurgiczna, radioterapia, chemioterapia,
  • zapalenie – leczenie immunosupresyjne, sterydy, antybiotyki,
  • rehabilitacja ruchowa i neurologiczna,
  • leczenie objawowe: leki przeciwbólowe, rozluźniające mięśnie (przy spastyczności), profilaktyka odleżyn i zakażeń.

Rokowanie:

  • zależy od przyczyny i rozległości uszkodzenia rdzenia,
  • w urazach – często częściowe ustępowanie objawów przy intensywnej rehabilitacji,
  • guzy i zmiany zapalne – rokowanie lepsze, jeśli usunięta zostanie przyczyna ucisku,
  • całkowite wyleczenie rzadko możliwe, ale poprawa funkcjonowania przy rehabilitacji jest częsta.

Pozostałe informacje:

  • Zespół Brown–Séquarda jest klasycznym przykładem tzw. zespołu połowiczego rdzenia, często omawianym w podręcznikach neurologii,
  • objawy są zwykle niedokładnie symetryczne – pełny obraz jest rzadki, częściej spotyka się niepełne warianty,
  • sam Brown-Séquard był nie tylko neurologiem, ale także pionierem badań nad fizjologią rdzenia i hormonami.