Tagi:
płuco punkcja jama opłucnej drenaż opłucnej

Drenaż opłucnej to powszechna procedura wykonywana zarówno w celach terapeutycznych, jak i diagnostycznych. Gdy w płucach gromadzi się płyn, powietrze lub treść ropna, pozwala on na ich opróżnienie i przywrócenie funkcji płuc. 



Drenaż opłucnej - na czym polega?
Nakłucie i drenaż jamy opłucnej to zabiegi diagnostyczne lub terapeutyczne wykonywane przez lekarzy różnych specjalności. Fizjologicznie jama opłucnej to szczelinowata przestrzeń pomiędzy opłucną płucną (blaszką trzewną) pokrywającą zewnętrzną powierzchnię płuca a opłucną ścienną przylegającą do ściany klatki piersiowej.
W niektórych stanach lub w wyniku urazu wąska jama opłucnej może wypełnić się płynem lub powietrzem, poważnie utrudniając oddychanie. W takim przypadku jedynym sposobem na rozprężenie ściśniętego, zapadniętego płuca jest nakłucie jamy opłucnej, a następnie drenaż (odprowadzenie) zalegającego w niej powietrza lub płynu.
Drenaż jamy opłucnej jest najczęściej wykonywanym zabiegiem w obrębie klatki piersiowej. Pozwala on na szybką stabilizację stanu pacjenta, przywrócenie funkcji układu oddechowego i sercowo-naczyniowego zaburzonych przez przemieszczenie i ucisk narządów, a także dużych naczyń zlokalizowanych w śródpiersiu.
Opłucna jest cienką błoną surowiczą składającą się z dwóch warstw - trzewnej i ściennej. Część trzewna pokrywa oba płuca, podczas gdy część ścienna wyściela ścianę klatki piersiowej, przeponę i śródpiersie od wewnątrz. Jama opłucnej, ograniczona przez obie blaszki opłucnej, w normalnych warunkach zawiera do 20-30 ml płynu surowiczego, którego funkcją jest zmniejszenie tarcia podczas oddychania.
Niektóre stany powodują gwałtowny wzrost objętości jamy opłucnej, powodując niedodmę z ucisku, czyli zmniejszenie napowietrzenia miąższu płucnego. „Uciskane” w ten sposób płuca szybko przestają pełnić swoją rolę w wymianie gazowej, co pacjent odczuwa jako duszność i ból opłucnowy. Dodatkowo ucisk na duże żyły znajdujące się w bezpośrednim sąsiedztwie opłucnej, a także serce, utrudnia ogólnoustrojowe krążenie krwi, co może być źródłem bezpośredniego zagrożenia życia pacjenta.
W takiej sytuacji jedynym skutecznym sposobem na natychmiastowe przywrócenie warunków fizjologicznych jest nakłucie i odbarczenie opłucnej z odmy (usunięcie powietrza) lub aspiracja płynu zalegającego między blaszkami opłucnej, co potocznie nazywane jest drenażem płuc.


Drenaż opłucnej - wskazania
Celem każdego drenażu opłucnej jest usunięcie powietrza lub płynu uciskającego tkankę płucną. W przypadku ropniaka opłucnej konieczne jest usunięcie ogniska zapalnego, a w przypadku krwi monitorowanie objętości utraconej krwi. Wskazania do zabiegu można podzielić na dwie grupy w zależności od rodzaju drenowanej substancji.
Drenaż z powodu odmy opłucnowej (powietrze w jamie opłucnej):

  • objawowa odma samoistna trwająca 24-72 godziny, np. po pęknięciu torbieli rozedmowej w płucach,
  • narastająca odma urazowa lub jatrogenna (uszkodzenie płuc przez czynniki zewnętrzne),
  • odma opłucnowa (zastawkowa, wentylacyjna), która może spowodować nagłe zatrzymanie krążenia z powodu zaburzeń hemodynamicznych, wymagając tym samym natychmiastowej dekompresji w nagłych wypadkach,
  • obustronna rozedma płuc,
  • odma pourazowa z naruszeniem ciągłości powłok klatki piersiowej,
  • odma krwotoczna,
  • odma spowodowana wentylacją mechaniczną, tj. zbyt dużą objętością gazów oddechowych wprowadzonych do układu oddechowego pacjenta.


Drenaż opłucnej - powikłania
Opieka nad pacjentem i konserwacja drenu obejmuje monitorowanie jego drożności i odpowiednią higienę skóry wokół miejsca wprowadzenia. Przez cały okres drenażu należy monitorować parametry życiowe pacjenta. Możliwe powikłania wprowadzenia drenu do jamy opłucnej to:

  • odma podskórna spowodowana  przez przypadkowe przebiciem ściany klatki piersiowej końcówką kaniuli,
  • ból będący konsekwencją naruszenia ciągłości powłok ciała, który reaguje na leczenie przeciwbólowe,
  • zakażenie opłucnej, skóry, tkanek międzyżebrowych,
  • uszkodzenie płuc,
  • krwiak opłucnej,
  • uszkodzenie wiązki nerwowo-naczyniowej biegnącej w pobliżu dolnej krawędzi każdego żebra,
  • Zespół Hornera (bardzo rzadki) - spowodowany przerwaniem unerwienia współczulnego biegnącego w pobliżu szczytu płuc.