Tagi:
zakażenie grzybicze wywoływane przez drożdżaki Cryptokokoza

Cryptokokoza to zakażenie grzybicze wywoływane przez drożdżaki z rodzaju Cryptococcus, najczęściej Cryptococcus neoformans. Jest to oportunistyczny patogen, co oznacza, że najczęściej atakuje osoby z obniżoną odpornością, np. w przebiegu AIDS, po przeszczepach narządów, w trakcie leczenia immunosupresyjnego czy u chorych na nowotwory hematologiczne. Jednak w przypadku Cryptococcus gattii infekcje mogą wystąpić również u osób immunokompetentnych.

 

Jak dochodzi do zakażenia?
Źródłem zakażenia jest środowisko – grzyby te bytują w glebie, odchodach ptaków (zwłaszcza gołębi), na rozkładających się resztkach roślin. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą inhalacyjną – wdychając zarodniki grzyba, które osiadają w płucach i mogą tam się namnażać. Następnie, zwłaszcza u osób z upośledzoną odpornością, grzyb przenika do krwiobiegu i drogą krwi trafia do ośrodkowego układu nerwowego, powodując najcięższe powikłania.

 


Objawy zależą od lokalizacji zakażenia. Najczęstsze postacie to:

  1. Postać płucna
  • często bezobjawowa lub przypomina przeziębienie
  • kaszel, duszność, ból w klatce piersiowej
  • czasem zmiany widoczne w RTG mogą przypominać guzy

2. Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu

  • najgroźniejsza forma zakażenia
  • ból głowy, gorączka, nudności i wymioty
  • sztywność karku, zaburzenia świadomości
  • może prowadzić do śpiączki i zgonu

 

3. Postacie skórne i rozsiane

  • guzki, owrzodzenia na skórze
  • zajęcie innych narządów (kości, nerki, oczy)

Kto jest najbardziej narażony?

  • osoby z AIDS (zwłaszcza z liczbą CD4 <100 kom/μl)
  • pacjenci po przeszczepach (np. nerki, wątroby, szpiku)
  • chorzy na nowotwory leczonych chemioterapią
  • osoby leczone sterydami w dużych dawkach

 


Diagnostyka opiera się na:

  • wykryciu antygenu Cryptococcus w surowicy lub płynie mózgowo-rdzeniowym (testy lateksowe, immunochromatograficzne)
  • posiewach płynu mózgowo-rdzeniowego i krwi
  • badaniach mikroskopowych z barwieniem tuszem indyjskim (uwidacznia charakterystyczną otoczkę polisacharydową grzyba)
  • obrazowaniu (TK/MR mózgu, RTG/CT klatki piersiowej)

 


Terapia zależy od lokalizacji zakażenia i stanu immunologicznego pacjenta. Najczęściej stosuje się:

  • Amfoterycynę B (najczęściej w formie liposomalnej) w skojarzeniu z flucytozyną w fazie indukcji leczenia, a następnie przejście na flukonazol w fazie podtrzymującej. Leczenie trwa zwykle kilka miesięcy.
  • W AIDS leczenie podtrzymujące flukonazolem często trzeba prowadzić przewlekle, by zapobiec nawrotom.

Profilaktyka

  • U pacjentów z AIDS z bardzo niską liczbą CD4 zaleca się profilaktyczne stosowanie flukonazolu.
  • Unikanie miejsc z dużym stężeniem odchodów ptaków, kurzu, gnijącej materii organicznej.
  • Dobre kontrolowanie choroby podstawowej i monitorowanie odporności.


Cryptokokoza to poważna, często niedoceniana choroba grzybicza, która może prowadzić do ciężkich zakażeń OUN i zgonu, zwłaszcza u osób z upośledzoną odpornością. Wczesne rozpoznanie i szybkie wdrożenie leczenia znacząco poprawiają rokowanie. Dlatego tak ważna jest czujność zarówno pacjentów, jak i lekarzy w przypadku niepokojących objawów u osób z grup ryzyka.