Choroba Buergera

Choroba Buergera, znana także jako zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń, to rzadkie schorzenie układu krążenia, w którym dochodzi do zapalenia i zatykania średnich i małych tętnic oraz żył, głównie w kończynach dolnych i górnych. Prowadzi to do niedokrwienia tkanek, a w zaawansowanych przypadkach może skutkować martwicą i koniecznością amputacji.

Przyczyny i czynniki ryzyka

• Palenie tytoniu – główny czynnik ryzyka; choroba niemal wyłącznie dotyczy osób palących papierosy lub tytoń w innej formie (np. fajkę, cygara, żucie tytoniu).
• Predyspozycje genetyczne – niektóre populacje są bardziej narażone (częściej występuje w Azji, na Bliskim Wschodzie i wśród Żydów aszkenazyjskich).
• Młody wiek – najczęściej dotyka mężczyzn w wieku 20-45 lat, choć coraz częściej występuje także u kobiet.
• Nieznane czynniki autoimmunologiczne – podejrzewa się, że choroba może mieć podłoże immunologiczne, ale mechanizm nie jest do końca poznany.

Objawy

• Ból kończyn – początkowo pojawia się podczas chodzenia (chromanie przestankowe), a w zaawansowanym stadium także w spoczynku.
• Zimne dłonie i stopy – wynikające z niedokrwienia kończyn.
• Owrzodzenia i martwica palców – bolesne rany, które mogą prowadzić do zgorzeli.
• Zaczerwienienie lub sinienie palców (objaw Raynauda) – zmiany koloru skóry na skutek zaburzonego przepływu krwi.
• Zanik pulsu w kończynach – z powodu zamknięcia naczyń krwionośnych.

Diagnostyka

• Angiografia naczyń – pokazuje charakterystyczne zwężenia i okluzje małych tętnic kończyn.
• USG Doppler – ocena przepływu krwi w tętnicach.
• Testy laboratoryjne – wykluczają inne choroby naczyniowe, np. miażdżycę czy zapalenia naczyń o podłożu autoimmunologicznym.
• Test Allena – ocenia drożność tętnic w dłoni i nadgarstku.

Leczenie

• Całkowite rzucenie palenia – kluczowy krok, ponieważ dalsze palenie przyspiesza postęp choroby i zwiększa ryzyko amputacji.
• Leki rozszerzające naczynia krwionośne – np. prostaglandyny poprawiające przepływ krwi.
• Rehabilitacja i ćwiczenia – poprawiają krążenie i pomagają w ograniczaniu objawów.
• Unikanie zimna – ochrona kończyn przed niskimi temperaturami, które nasilają objawy.
• Leczenie ran i zapobieganie infekcjom – stosowanie specjalistycznych opatrunków i antybiotyków w przypadku owrzodzeń.
• Sympatektomia – zabieg polegający na przecięciu nerwów współczulnych, aby zmniejszyć skurcz naczyń krwionośnych (stosowany w ciężkich przypadkach).
• Amputacja – ostateczność w przypadku zaawansowanej martwicy kończyn.

Choroba Buergera jest stosunkowo rzadkim schorzeniem naczyniowym, choć jej częstość występowania różni się w zależności od regionu geograficznego. Szacuje się, że dotyka od 12 do 20 osób na 100 000 w populacjach o wysokiej ekspozycji na czynniki ryzyka, zwłaszcza palenie tytoniu.

Choroba częściej dotyka mężczyzn w wieku 20-45 lat, choć w ostatnich dekadach odsetek kobiet z tym schorzeniem wzrasta, co może być związane z rosnącą liczbą palących kobiet. W krajach rozwiniętych, gdzie zmniejsza się liczba osób palących, choroba występuje rzadziej, natomiast w rejonach, gdzie palenie jest powszechne (np. w Turcji, Iranie, Chinach), nadal stanowi istotny problem zdrowotny.