Bezsenność a zdrowie psychiczne – gdy noc nie daje odpoczynku

Bezsenność to jedno z najczęstszych, a jednocześnie najbardziej bagatelizowanych zaburzeń snu. Wiele osób traktuje ją jako „przejściowy problem”, efekt stresującego okresu lub nadmiaru obowiązków. Tymczasem długotrwałe trudności ze snem mają ogromny wpływ na zdrowie psychiczne – i bardzo często są z nim ściśle powiązane.

Czym właściwie jest bezsenność?

Bezsenność to nie tylko trudność z zasypianiem. Może przybierać różne formy:⦁    problemy z zaśnięciem,
⦁    częste wybudzanie się w nocy,
⦁    zbyt wczesne budzenie się rano,
⦁    sen, który nie daje poczucia regeneracji.

Jeśli takie objawy utrzymują się przez dłuższy czas i wpływają na codzienne funkcjonowanie, warto spojrzeć na nie szerzej niż tylko przez pryzmat „złej nocy”.

Bezsenność a psychika – zależność dwukierunkowa

Relacja między snem a zdrowiem psychicznym działa w obie strony.
Z jednej strony problemy psychiczne mogą prowadzić do bezsenności, z drugiej – bezsenność może pogłębiać lub nawet wywoływać trudności psychiczne.

Przewlekły stres, lęk czy obniżony nastrój często powodują nadmierną aktywność myśli wieczorem. Pojawia się zamartwianie, analizowanie, napięcie w ciele – wszystko to utrudnia zasypianie. Z kolei brak snu obniża zdolność regulacji emocji, zwiększa drażliwość, poczucie przytłoczenia i podatność na kryzysy psychiczne.

Bezsenność a lęk i depresja

Badania i praktyka kliniczna pokazują, że:
⦁    osoby z zaburzeniami lękowymi bardzo często cierpią na bezsenność,
⦁    bezsenność jest jednym z głównych objawów depresji,
⦁    długotrwałe problemy ze snem zwiększają ryzyko rozwoju depresji.

Niewyspany mózg gorzej radzi sobie z emocjami. Negatywne myśli stają się intensywniejsze, a codzienne trudności wydają się większe, niż są w rzeczywistości. To błędne koło, z którego trudno wyjść bez odpowiedniego wsparcia.

Dlaczego nie wolno ignorować problemów ze snem?

Przewlekła bezsenność wpływa nie tylko na nastrój, ale też na:
⦁    koncentrację i pamięć,
⦁    zdolność podejmowania decyzji,
⦁    odporność psychiczną,
⦁    relacje z innymi ludźmi.

Z czasem może prowadzić do poczucia bezradności, obniżonej samooceny i wyczerpania emocjonalnego. Osoby zmagające się z bezsennością często słyszą rady w stylu „po prostu się wyśpij”, co dodatkowo pogłębia frustrację i poczucie niezrozumienia.

Kiedy warto szukać pomocy?

Jeśli problemy ze snem:
⦁    utrzymują się dłużej niż kilka tygodni,
⦁    nasilają objawy lęku lub depresji,
⦁    wpływają na funkcjonowanie w pracy, relacjach czy życiu codziennym, 

warto skonsultować się ze specjalistą. Psycholog lub psychiatra pomoże ocenić, czy bezsenność jest objawem innych trudności psychicznych, czy problemem samym w sobie – i zaproponuje odpowiednie formy leczenia lub terapii.

Sen jako fundament zdrowia psychicznego

Sen nie jest luksusem ani stratą czasu. To podstawowy proces regeneracji psychicznej. Dbanie o zdrowie psychiczne nie może pomijać snu – podobnie jak praca nad snem często wymaga przyjrzenia się kondycji psychicznej.
Bezsenność to sygnał, że organizm i psychika są przeciążone. Zamiast ją ignorować, warto potraktować ją jako ważną informację o sobie – i pierwszy krok do zadbania o własne zdrowie.