Zamarzanie człowieka – jak reaguje organizm i jak pomagać, by nie zaszkodzić

Zamarzanie człowieka, czyli hipotermia, to stan, w którym temperatura ciała spada poniżej 35°C. Może do niego dojść nie tylko w czasie silnych mrozów, ale także przy długim przebywaniu na zimnie, wietrze, wilgoci czy po spożyciu alkoholu. To proces podstępny – organizm stopniowo traci zdolność do obrony, a niewłaściwa pomoc może pogorszyć stan poszkodowanego.

Jak działa organizm w czasie wychłodzenia?

Organizm reaguje na zimno etapami.

Faza obronna

Na początku dochodzi do zwężenia naczyń krwionośnych w skórze, przez co dłonie i stopy stają się zimne i blade. Pojawiają się silne dreszcze, które mają wytwarzać ciepło. Przyspiesza tętno i oddech.

Faza osłabienia

Z czasem dreszcze słabną lub całkowicie ustają, co jest bardzo niebezpiecznym objawem. Osoba staje się senna, zdezorientowana, mówi niewyraźnie, ma problemy z poruszaniem się. Może pojawić się fałszywe uczucie ciepła i brak świadomości zagrożenia.

Faza krytyczna

Dochodzi do utraty przytomności, znacznego spowolnienia oddechu i pracy serca. Wzrasta ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca oraz zatrzymania krążenia. Osoba może wyglądać na martwą, mimo że nadal żyje.

Odmrożenia – miejscowe zamarzanie tkanek

Odmrożenia najczęściej dotyczą palców rąk i stóp, nosa, uszu oraz policzków. Objawiają się drętwieniem, brakiem czucia, zblednięciem skóry oraz jej stwardnieniem. W ciężkich przypadkach dochodzi do uszkodzenia tkanek, a nawet ich obumarcia.

Jak pomóc osobie wychłodzonej, aby nie zaszkodzić?

Najważniejsze jest spokojne i rozważne działanie. Najpierw należy zabrać osobę z zimna do ciepłego, osłoniętego miejsca i chronić ją przed wiatrem oraz wilgocią. Trzeba sprawdzić, czy jest przytomna i czy oddycha. Oddech może być bardzo wolny, dlatego należy go obserwować dłużej niż zwykle.

Jeśli to możliwe, należy zdjąć mokre ubrania i założyć suche, a następnie okryć ciało kocami, kurtkami lub folią termiczną. Ogrzewanie powinno być powolne i skoncentrowane głównie na tułowiu, czyli klatce piersiowej i brzuchu.

Jeżeli osoba jest przytomna i może bezpiecznie połykać, można podać ciepły, słodki napój, ale nie gorący. W każdym przypadku hipotermii należy wezwać pomoc medyczną.

Czego nie wolno robić?

Nie wolno masować ani pocierać ciała ani odmrożonych miejsc, ponieważ może to doprowadzić do uszkodzenia tkanek i nagłego pogorszenia stanu.
Nie należy ogrzewać gwałtownie, na przykład przez gorącą kąpiel lub przykładanie gorących termoforów do rąk i nóg.
Nie wolno podawać alkoholu, ponieważ przyspiesza on utratę ciepła i zaburza pracę serca.
Nie należy zmuszać osoby do intensywnego ruchu.
Nie wolno pochopnie uznawać osoby za zmarłą – w hipotermii obowiązuje zasada, że człowiek nie jest martwy, dopóki nie zostanie ogrzany i potwierdzony zgon przez lekarza.

Jak postępować przy odmrożeniach?

Odmrożone miejsca należy delikatnie ogrzewać i chronić przed dalszym zimnem. Nie wolno przekłuwać pęcherzy ani stosować spirytusu, śniegu czy bardzo gorącej wody. W przypadku poważnych odmrożeń konieczna jest pomoc lekarska.

Zamarzanie człowieka to cichy i bardzo niebezpieczny proces. Prowadzi do zaburzeń świadomości, osłabienia organizmu i zagrożenia życia. Najważniejsze zasady pomocy to zapewnienie ciepła i suchości, spokojne i powolne ogrzewanie oraz jak najszybsze wezwanie pomocy medycznej. Odpowiednie działanie może uratować życie, a błędy mogą je odebrać.