Gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus) to jedna z najczęściej występujących bakterii chorobotwórczych u ludzi. Należy do grupy bakterii Gram-dodatnich i naturalnie bytuje na skórze oraz błonach śluzowych, zwłaszcza w przedsionku nosa. U wielu osób występuje bezobjawowo, jednak w sprzyjających warunkach może powodować poważne zakażenia.

Charakterystyka bakterii

Staphylococcus aureus ma kulisty kształt i tworzy charakterystyczne skupiska przypominające kiście winogron. Nazwa „złocisty” pochodzi od złotawego zabarwienia kolonii bakteryjnych hodowanych na podłożach laboratoryjnych.

Bakteria ta wyróżnia się:

dużą zdolnością przystosowania do środowiska,

odpornością na czynniki zewnętrzne (wysychanie, sól),

zdolnością wytwarzania licznych toksyn i enzymów.

Drogi zakażenia

Do zakażenia gronkowcem złocistym dochodzi najczęściej poprzez:

bezpośredni kontakt z osobą zakażoną lub nosicielem,

kontakt z zakażonymi przedmiotami (ręczniki, narzędzia medyczne),

uszkodzoną skórę (rany, skaleczenia),

procedury medyczne (cewniki, operacje).

Choroby wywoływane przez gronkowca złocistego

Gronkowiec złocisty może powodować szerokie spektrum chorób, od łagodnych po zagrażające życiu:

Zakażenia skóry i tkanek miękkich

czyraki i karbunkuły,

ropnie,

liszajec zakaźny,

zakażenia ran pooperacyjnych.

Zakażenia ogólnoustrojowe

zapalenie płuc,

zapalenie wsierdzia,

sepsa (posocznica),

zapalenie kości i szpiku.

Choroby toksynozależne

zatrucie pokarmowe (na skutek spożycia toksyn),

zespół wstrząsu toksycznego (TSS),

zespół oparzonej skóry (SSSS).

MRSA – szczepy oporne na antybiotyki

Szczególnie niebezpieczne są szczepy MRSA (Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus), czyli gronkowiec złocisty oporny na metycylinę i wiele innych antybiotyków. MRSA stanowi istotny problem w szpitalach i placówkach opieki zdrowotnej, ale coraz częściej występuje także w środowisku pozaszpitalnym.

Diagnostyka

Rozpoznanie zakażenia opiera się na:

badaniach mikrobiologicznych (posiew z rany, krwi, moczu),

identyfikacji szczepu i antybiogramie,

ocenie objawów klinicznych pacjenta.

Leczenie

Leczenie zakażeń gronkowcem złocistym zależy od:

miejsca zakażenia,

ciężkości choroby,

wrażliwości bakterii na antybiotyki.

Stosuje się antybiotyki dobrane na podstawie antybiogramu, a w przypadku ropni często konieczne jest leczenie chirurgiczne (drenaż).

Profilaktyka

Aby zmniejszyć ryzyko zakażenia, zaleca się:

dokładną higienę rąk,

prawidłową pielęgnację ran,

unikanie kontaktu z zakażonymi zmianami skórnymi,

przestrzeganie zasad aseptyki w placówkach medycznych.

 

Gronkowiec złocisty jest powszechnie występującą bakterią, która u większości osób nie powoduje objawów, jednak w sprzyjających warunkach może prowadzić do groźnych zakażeń. Wczesna diagnostyka, właściwe leczenie oraz profilaktyka odgrywają kluczową rolę w ograniczaniu skutków zakażeń Staphylococcus aureus.