Złamania miednicy to złamania, które uszkadzają obręcz biodrową, składającą się z dwóch kości miednicy (utworzonych z połączenia kości biodrowej, kulszowej i łonowej) oraz kości krzyżowej.
Złamania miednicy występują na kilka sposobów:
U młodych osób, po urazach o dużej energii, takich jak upadek z dużej wysokości, wypadek drogowy lub potrącenie przez samochód. Mężczyźni są znacznie bardziej narażeni na takie urazy.
U osób starszych występują one w urazach o małej energii, takich jak upadek z małej wysokości lub uderzenie o twardą powierzchnię. W podeszłym wieku, ze względu na osłabienie tkanki kostnej, nawet niewielki uraz może spowodować złamanie. Kobiety są znacznie bardziej narażone na tego typu złamania.
Występują również tzw. złamania awulsyjne miednicy, które najczęściej występują u dzieci i młodzieży. Do takich złamań dochodzi podczas gwałtownych ruchów, bardzo często podczas uprawiania sportu, ale bez kontaktu z innym zawodnikiem i bez bezpośredniego uderzenia w miejsce złamania. W tym wieku ścięgna przyczepione do kości mają silniejszą strukturę niż sama kość, a przy silnym, gwałtownym ruchu możliwe jest oderwanie płytki kostnej od miednicy przez napięte ścięgno.
Osoby uprawiające bardzo intensywne sporty mogą doznać złamania przeciążeniowego miednicy, które nie jest wynikiem pojedynczego, konkretnego urazu, lecz sumy powtarzających się mikrourazów.
Jakie są objawy złamania miednicy?
Ofiary wypadków, które doznały złamania miednicy, często mają urazy innych narządów i są w złym stanie ogólnym. Z powodu krwawienia wewnętrznego mogą czuć się osłabione, a nawet stracić przytomność. U takich osób może wystąpić spadek ciśnienia krwi, przyspieszone tętno, bladość, zawroty głowy i zaburzenia świadomości. W okolicy złamania mogą wystąpić miejscowe siniaki (ale niekoniecznie). Poszkodowany może odczuwać ból w okolicy miednicy, ale z powodu uszkodzenia innych części ciała może początkowo go nie zgłaszać, obawiając się innych objawów, takich jak trudności w oddychaniu po towarzyszącym urazie klatki piersiowej.
Osoby starsze, u których najczęściej złamania miednicy występują po upadku, odczuwają ból w dolnej części tułowia i biodrach. Zazwyczaj objawy te utrudniają lub wręcz uniemożliwiają chodzenie, siedzenie przez dłuższy czas, zmianę pozycji lub schylanie się.
Młodzi sportowcy z urazami awulsyjnymi doświadczają miejscowego bólu w okolicy miednicy, który pojawia się nagle po wykonaniu określonego ruchu. Objawy mogą powodować utykanie. Mogą wystąpić miejscowe obrzęki i siniaki.
Złamania przeciążeniowe u sportowców natomiast objawiają się miejscowym bólem miednicy występującym podczas i/lub bezpośrednio po treningu, który ustępuje w spoczynku. Miejscowe objawy, takie jak obrzęk, zwykle nie występują.
Co zrobić w przypadku wystąpienia objawów złamania miednicy?
Osoby, które doznały rozległego urazu, np. potrącenia przez samochód lub upadku z dużej wysokości, powinny zostać natychmiast przewiezione na szpitalny oddział ratunkowy, gdzie po wstępnym badaniu ogólnym i ustabilizowaniu funkcji życiowych, powinny zostać skierowane do ortopedy. Tacy pacjenci są najczęściej przewożeni na szpitalne oddziały ratunkowe transportem medycznym z miejsca wypadku.
Osoby starsze zgłaszające objawy typowe dla złamania miednicy oraz osoby młodsze w dobrym stanie ogólnym mogą być bezpiecznie przewiezione na izbę przyjęć przez rodzinę i zazwyczaj nie wymagają specjalistycznego transportu. Podobnie, dzieci i młodzież z podejrzeniem złamania awulsyjnego w obrębie miednicy mogą być przywiezione na ostry dyżur ortopedy.
Sportowcy odczuwający ból w obrębie miednicy związany z wysiłkiem fizycznym powinni zostać skierowani na planową konsultację ortopedyczną do kliniki.
Jakie są metody leczenia złamań miednicy?
W przypadkach pourazowych, w zależności od rozległości złamań i stopnia ich niestabilności, ortopeda decyduje, czy pacjent wymaga leczenia operacyjnego – stabilizacji płytami i/lub śrubami – czy leczenia zachowawczego, czyli bezoperacyjnego, obejmującego leżenie w łóżku przez 6–12 tygodni do czasu zrośnięcia kości.
Pacjenci z urazami wielonarządowymi, u których złamanie miednicy jest tylko jednym z wielu doznanych urazów, często są początkowo leczeni przez ortopedę jedynie poprzez zastosowanie zewnętrznego stabilizatora miednicy. Ostateczne leczenie złamania miednicy (stabilizacja płytami) u takich pacjentów przeprowadza się po kilku dniach lub tygodniach – dopiero po leczeniu urazów zagrażających życiu, takich jak krwiak śródczaszkowy, krwawienie z jamy brzusznej czy odma opłucnowa.
U młodych sportowców ze złamaniami awulsyjnymi w większości przypadków konieczne jest odciążenie okolicy złamania na kilka tygodni, czyli chodzenie o kulach. W wyjątkowych przypadkach, gdy oderwany fragment kości znacznie oddalił się od miednicy, może być konieczne jego chirurgiczne nastawienie i stabilizacja za pomocą 1-2 śrub.
Sportowcy, którzy doznali złamania przeciążeniowego miednicy, wymagają odpoczynku i odciążenia, a także modyfikacji treningu w celu uniknięcia przeciążeń.
Pas do stabilizacji złamań miednicy
Pas do stabilizacji miednicy (często określany w kontekście profesjonalnym jako SAM Pelvic Sling II lub pas typu Pelvic Splint) to kluczowe, nieinwazyjne urządzenie medyczne stosowane w ratownictwie przedszpitalnym i szpitalnym. Służy do unieruchomienia złamań pierścienia miednicy, co ma na celu zmniejszenie objętości miednicy, ograniczenie krwawienia wewnętrznego oraz zmniejszenie bólu.
Kiedy zakładać pas?
Pas do stabilizacji złamań miednicy zakłada się przy:
- urazie wysokoenergetycznym (wypadek komunikacyjny, upadek z wysokości),
- bólu i niestabilności miednicy,
- skróceniu / rotacji kończyny,
- objawach wstrząsu bez oczywistego krwawienia.
Gdzie dokładnie ma leżeć pas?
Najczęstszy błąd: za wysoko.
Pas musi być na poziomie krętarzy większych kości udowych, czyli:
- nie na talerzach biodrowych
- nie na brzuchu
- tylko nisko — w górnej części ud / dolnej części miednicy
Zakladanie pasa
- Ocena i stabilizacja manualna
- Jeden ratownik stabilizuje miednicę ręcznie.
- Nie “badaj” jej wielokrotnie – jedno delikatne sprawdzenie wystarczy.
- Podłożenie pasa
- Delikatnie podsuń pas pod miednicę (najlepiej metodą “na prześcieradło” lub minimalnym przetoczeniem osiowym).
- Środek pasa ustaw na poziomie krętarzy.
- Wycentrowanie
- Sprawdź, czy pas jest symetrycznie ułożony.
- U pacjentów otyłych trzeba wyczuć poziom krętarzy palpacyjnie.
- Zaciśnięcie
- W systemie SAM Pelvic Sling — dociągasz do momentu automatycznego zablokowania mechanizmu (ok. 150 N).
- W innych modelach — mocna, ale kontrolowana kompresja.
- Zapiąć rzep / klamrę.
Kontrola przede wszystkim
- Należy sprawdzić - upewnić się:
- czy pas nie przesunął się do góry,
- czy nie uciska brzucha,
- tętno i perfuzję kończyn dolnych.
- Unieruchomienie i transport
- Pacjent na desce / materacu próżniowym.
- Monitorowanie parametrów życiowych.
Validate your login