Łysienie plackowate to przewlekła choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy błędnie atakuje mieszki włosowe. W efekcie dochodzi do nagłego wypadania włosów w postaci okrągłych lub owalnych ognisk pozbawionych owłosienia. Choroba ta znana jest medycznie jako Alopecia areata. Może wystąpić w każdym wieku, choć najczęściej pojawia się u dzieci i młodych dorosłych. Dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn.

 

Przyczyny i mechanizm powstawania

Łysienie plackowate ma podłoże autoimmunologiczne. Oznacza to, że organizm traktuje własne komórki jako zagrożenie i zaczyna je niszczyć. W tym przypadku celem ataku są mieszki włosowe w fazie wzrostu.

Do najważniejszych czynników ryzyka należą:

predyspozycje genetyczne,

silny stres psychiczny,

inne choroby autoimmunologiczne (np. choroby tarczycy, cukrzyca typu 1),

zaburzenia odporności.

Warto podkreślić, że choroba nie jest zakaźna i nie wynika z niewłaściwej pielęgnacji włosów.

 

Objawy

Najbardziej charakterystycznym objawem są:

nagłe pojawienie się jednego lub kilku okrągłych ognisk bez włosów,

gładka, niezmieniona zapalnie skóra w miejscu utraty włosów,

tzw. „włosy wykrzyknikowe” (cieńsze u nasady),

w niektórych przypadkach zmiany na paznokciach (rowkowanie, łamliwość).

Choroba może obejmować:

skórę głowy,

brodę,

brwi i rzęsy,

inne obszary ciała.

W cięższych postaciach dochodzi do utraty wszystkich włosów na głowie (łysienie całkowite) lub nawet całego owłosienia ciała (łysienie uogólnione).

 

Rodzaje łysienia plackowatego

Wyróżnia się kilka postaci choroby:

Ogniskowa – pojedyncze lub liczne placki.

Całkowita (alopecia totalis) – utrata wszystkich włosów na głowie.

Uogólniona (alopecia universalis) – utrata owłosienia na całym ciele.

Wężykowata (ophiasis) – utrata włosów wzdłuż linii potylicznej i skroniowej.

 

Diagnostyka

Rozpoznanie zwykle opiera się na:

badaniu dermatologicznym,

dermatoskopii,

w niektórych przypadkach – badaniach krwi (w celu wykluczenia innych chorób autoimmunologicznych).

Rzadko konieczna jest biopsja skóry.

 

Leczenie

Nie istnieje jedna, uniwersalna metoda leczenia, która gwarantuje trwałe wyleczenie. Terapia zależy od wieku pacjenta, stopnia zaawansowania i czasu trwania choroby.

Najczęściej stosowane metody to:

glikokortykosteroidy (miejscowe, w zastrzykach lub ogólne),

immunoterapia miejscowa,

preparaty drażniące skórę (np. minoksydyl),

nowoczesne leki immunomodulujące (inhibitory JAK).

U części pacjentów włosy odrastają samoistnie w ciągu kilku miesięcy, jednak choroba ma tendencję do nawrotów.

 

Wpływ na psychikę

Łysienie plackowate może znacząco wpływać na samoocenę i jakość życia. Nagła utrata włosów bywa źródłem stresu, lęku czy depresji – zwłaszcza u dzieci i młodzieży.

Wsparcie psychologiczne, rozmowa z bliskimi oraz kontakt z grupami wsparcia mogą odegrać istotną rolę w procesie adaptacji do choroby.