Polipektomia szyjki macicy – co warto wiedzieć przed i po zabiegu

Polipy szyjki macicy to łagodne, najczęściej niezłośliwe rozrosty błony śluzowej kanału szyjki macicy. Choć zwykle nie powodują poważnych objawów, mogą wywoływać plamienia, krwawienia po stosunku czy nawracające infekcje intymne. Zmiany te rzadko samoistnie zanikają, dlatego w większości przypadków zalecane jest ich usunięcie w ramach prostego zabiegu ginekologicznego – polipektomii szyjki macicy.

Czym jest polipektomia szyjki macicy?

Usunięcie polipa lub polipów szyjki macicy polega na eliminacji łagodnych zmian powstających w wyniku przerostu błony śluzowej kanału szyjki macicy. Zmiany te zazwyczaj mają charakter niezłośliwy i jedynie w wyjątkowych przypadkach mogą ulegać transformacji nowotworowej. W sytuacji występowania objawów budzących niepokój kliniczny wskazana jest konsultacja ginekologiczna oraz rozważenie leczenia zabiegowego. Polipy szyjki macicy mogą manifestować się m.in. krwawieniami międzymiesiączkowymi, plamieniami po stosunku płciowym lub krwistymi upławami, a także sprzyjać nawracającym zakażeniom i stanom zapalnym błony śluzowej szyjki macicy.

Zmiana ta jest zwykle możliwa do uwidocznienia podczas standardowego badania ginekologicznego z użyciem wziernika, po ocenie tarczy szyjki macicy. W przypadku podjęcia decyzji o usunięciu polipa zabieg przeprowadza się najczęściej poprzez jego mechaniczne usunięcie, a pobrany materiał kierowany jest do badania histopatologicznego w celu potwierdzenia łagodnego charakteru zmiany. Polipy szyjki macicy najczęściej rozpoznawane są u kobiet w wieku rozrodczym.

Kwalifikacja do zabiegu wymaga odpowiedniego przygotowania, w tym wcześniejszego wyleczenia ewentualnych stanów zapalnych pochwy. Decyzja o sposobie postępowania podejmowana jest na podstawie badania ginekologicznego oraz szczegółowego wywiadu medycznego. W ramach diagnostyki wykonuje się badanie ultrasonograficzne, które pozwala potwierdzić obecność polipa, a także zaleca się przedstawienie aktualnego wyniku badania cytologicznego.

Na czym polega usunięcie polipa szyjki macicy?

Usunięcie polipa szyjki macicy jest mało inwazyjną procedurą ginekologiczną, poprzedzoną odpowiednim przygotowaniem pacjentki. Przed wykonaniem zabiegu konieczne jest wykluczenie lub wcześniejsze wyleczenie ewentualnych stanów zapalnych pochwy. Zabieg najczęściej przeprowadza się w pierwszej fazie cyklu menstruacyjnego, choć nie stanowi to bezwzględnego warunku. Sama procedura trwa zwykle od kilku do kilkunastu minut i w większości przypadków nie wymaga znieczulenia, ponieważ polip nie jest unerwiony. W sytuacjach zwiększonej wrażliwości na ból możliwe jest zastosowanie znieczulenia miejscowego.

Polip szyjki macicy powstaje w wyniku miejscowego, nieprawidłowego rozrostu błony śluzowej kanału szyjki macicy. Choć dokładna etiologia zmian nie została jednoznacznie określona, najczęściej wiąże się je z zaburzeniami hormonalnymi, szczególnie z przewagą estrogenów nad gestagenami. Zabieg polega zazwyczaj na mechanicznym usunięciu polipa poprzez jego ukręcenie, a następnie wykonaniu łyżeczkowania kanału szyjki macicy. Ten etap może być odczuwany jako nieprzyjemny, dlatego w uzasadnionych przypadkach stosuje się znieczulenie miejscowe.

W określonych sytuacjach klinicznych, takich jak współistnienie przerostu błony śluzowej jamy macicy lub okres pomenopauzalny, procedura może zostać rozszerzona o łyżeczkowanie jamy macicy. Wówczas zabieg wykonywany jest w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym. Każdorazowo usunięty materiał biologiczny przekazywany jest do badania histopatologicznego w celu oceny charakteru zmiany i wykluczenia cech złośliwości.

Polipy szyjki macicy mogą występować w każdym wieku, jednak najczęściej wymagają leczenia zabiegowego u kobiet między 30. a 50. rokiem życia. Usunięcie polipa ma charakter zarówno diagnostyczny, jak i terapeutyczny, ponieważ pozwala na ustąpienie dolegliwości takich jak krwawienia międzymiesiączkowe, plamienia po stosunku czy dolegliwości bólowe. Po uzyskaniu wyniku badania histopatologicznego zalecana jest wizyta kontrolna w celu omówienia dalszego postępowania.

Wskazania do zabiegu

Polipektomię szyjki macicy wykonuje się w następujących sytuacjach:

• stwierdzenie obecności polipa podczas badania ginekologicznego lub USG,
• występowanie plamień międzymiesiączkowych lub krwawień po stosunku,
• nawracające infekcje intymne,
• podejrzenie złośliwego charakteru zmiany, zwłaszcza gdy osiąga on znaczne rozmiary lub wykazuje tendencję do zmiany kształtu czy wyglądu,
• trudności z zajściem w ciążę lub poronienia o nieustalonej przyczynie.

Wskazaniem może być również niepokój pacjentki – samo usunięcie polipa pozwala uniknąć dalszych dolegliwości i wyeliminować ryzyko powikłań.

Przeciwwskazania do zabiegu

Polipektomii szyjki macicy nie wykonuje się w następujących sytuacjach:

• trwającą ciążę, zwłaszcza w pierwszym trymestrze,
• czynne zakażenia narządu rodnego, takie jak zapalenie pochwy lub szyjki macicy,
• poważne zaburzenia krzepnięcia krwi, które mogą zwiększać ryzyko krwawień i utrudniać prawidłowe gojenie,
• okres krwawienia miesiączkowego.

Podczas wizyty kwalifikacyjnej do zabiegu należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, w szczególności preparatach przeciwkrzepliwych, a także o występujących chorobach przewlekłych. Wymagane jest również posiadanie aktualnego, prawidłowego wyniku badania cytologicznego.

Korzyści wynikające z usunięcia polipów szyjki macicy

• umożliwia wczesne wykrycie ewentualnych zmian nowotworowych szyjki macicy,
• może pozytywnie wpływać na płodność i ułatwiać zajście w ciążę,
• sprzyja normalizacji cyklu miesiączkowego i ograniczeniu nieprawidłowych krwawień,
• przyczynia się do poprawy wyników badań cytologicznych,
• zmniejsza lub eliminuje dolegliwości bólowe oraz uczucie dyskomfortu.

Rekonwalescencja po zabiegu polipektomii

Okres rekonwalescencji po usunięciu polipa lub polipów szyjki macicy przebiega zazwyczaj łagodnie i nie wpływa istotnie na ogólny stan zdrowia. Bezpośrednio po zabiegu może pojawić się niewielkie plamienie lub skąpe krwawienie z pochwy, które zwykle utrzymuje się od kilku godzin do kilku dni i ustępuje samoistnie wraz z gojeniem się tkanek. W przypadku wystąpienia nasilonych lub niepokojących objawów zalecany jest kontakt z lekarzem prowadzącym.

• W czasie gojenia wskazane jest czasowe ograniczenie aktywności fizycznej, w szczególności unikanie intensywnego wysiłku oraz podnoszenia ciężkich przedmiotów, ponieważ może to sprzyjać wystąpieniu obfitszych krwawień.
• Zaleca się również powstrzymanie od współżycia seksualnego przez około dwa tygodnie lub zgodnie z indywidualnymi zaleceniami lekarskimi.
• Dodatkowo należy unikać kontaktu z chlorowaną wodą, wysokich temperatur, kąpieli w wannie oraz korzystania z sauny.
• Po zabiegu nie zaleca się stosowania tamponów, które mogą podrażniać okolice szyjki macicy i zwiększać ryzyko zakażenia. W okresie plamienia lepszym rozwiązaniem są wkładki higieniczne lub podpaski, dobierane w zależności od nasilenia wydzieliny.
• Istotne znaczenie ma także przestrzeganie zasad higieny intymnej w celu ograniczenia ryzyka infekcji, w tym regularna wymiana środków higienicznych oraz mycie okolic intymnych wodą z dodatkiem preparatów o lekko kwaśnym pH.

Po usunięciu polipa możliwy jest szybki powrót do codziennego funkcjonowania zawodowego i rodzinnego, z zachowaniem wymienionych ograniczeń. Należy stosować się do zaleceń lekarza dotyczących ewentualnego leczenia przeciwbólowego lub antybiotykowego oraz zgłosić się na wizytę kontrolną, podczas której omawiany jest wynik badania histopatologicznego. Obserwacja objawów takich jak obfite krwawienia, gorączka czy nieprzyjemny zapach wydzieliny z pochwy jest istotna, gdyż mogą one świadczyć o rozwijających się powikłaniach.

Czy polipy mogą odrosnąć?

Pomimo skutecznego usunięcia, u części pacjentek może dojść do nawrotu zmian. Z tego powodu zaleca się regularne kontrole ginekologiczne – najlepiej raz w roku. Dodatkowo, jeśli przyczyną rozwoju polipów są zaburzenia hormonalne, lekarz może zalecić terapię hormonalną, aby zmniejszyć ryzyko ich ponownego pojawienia się.

Usunięcie polipa, a ciąża

Usunięcie polipa szyjki macicy nie ogranicza płodności ani nie wpływa negatywnie na przebieg i utrzymanie ciąży. Niewielkie uszkodzenie tkanek powstałe w miejscu usunięcia zmiany goi się szybko, a błona śluzowa kanału szyjki macicy ulega pełnej regeneracji. Zgodnie z zaleceniami specjalistów, rozpoczęcie starań o ciążę najlepiej odłożyć o około miesiąc od wykonania zabiegu, aby umożliwić całkowite wygojenie się szyjki macicy.

Na etapie planowania potomstwa wskazana jest wizyta przedkoncepcyjna u ginekologa, której celem jest m.in. wykluczenie obecności polipów szyjki macicy. Zmiany te mogą bowiem stanowić mechaniczną przeszkodę w drodze plemników do jajowodów i w ten sposób utrudniać zapłodnienie.

Obecność polipa szyjki macicy w trakcie ciąży może wiązać się z istotnym ryzykiem położniczym, takim jak niewydolność cieśniowo-szyjkowa, poronienie lub poród przedwczesny. Z tego względu zaleca się usunięcie polipa szyjki macicy jeszcze przed planowanym zajściem w ciążę.