Kompulsywne objadanie się – gdy jedzenie przestaje być tylko potrzebą

Kompulsywne objadanie się (BED – Binge Eating Disorder) to jedno z najczęstszych, a jednocześnie najmniej rozpoznawanych zaburzeń odżywiania. W przeciwieństwie do bulimii nie towarzyszą mu zachowania kompensacyjne, takie jak prowokowanie wymiotów czy nadmierna aktywność fizyczna. Choroba ta często rozwija się w ciszy, a osoby nią dotknięte zmagają się z poczuciem wstydu, winy i brakiem zrozumienia ze strony otoczenia.

Czym jest kompulsywne objadanie się?

Kompulsywne objadanie się polega na nawracających epizodach spożywania bardzo dużych ilości jedzenia w krótkim czasie, połączonych z poczuciem utraty kontroli. Jedzenie przestaje pełnić wyłącznie funkcję biologiczną – staje się sposobem radzenia sobie z emocjami, stresem czy napięciem psychicznym.

Epizodom objadania się często towarzyszy:

• jedzenie mimo braku głodu

• spożywanie posiłków w pośpiechu

• jedzenie w samotności z powodu wstydu

• silne poczucie winy, żalu lub obrzydzenia po epizodzie

Objawy i konsekwencje zaburzenia

Kompulsywne objadanie się wpływa nie tylko na masę ciała, ale również na zdrowie psychiczne i jakość życia.

Możliwe konsekwencje fizyczne:

• nadwaga i otyłość

• cukrzyca typu 2

• nadciśnienie tętnicze

• zaburzenia lipidowe

• problemy trawienne

Konsekwencje psychiczne i społeczne:

• obniżona samoocena

• zaburzenia lękowe i depresyjne

• izolacja społeczna

• poczucie utraty kontroli nad własnym życiem

Przyczyny kompulsywnego objadania się

Zaburzenie to ma wieloczynnikowe podłoże. Do najczęstszych przyczyn należą:

• przewlekły stres i napięcie emocjonalne

• trudności w regulacji emocji

• restrykcyjne diety i głodzenie się

• niskie poczucie własnej wartości

• doświadczenia traumatyczne

• czynniki biologiczne i genetyczne

Kompulsywne objadanie się często nie jest „brakiem silnej woli”, lecz reakcją organizmu na długotrwałe przeciążenie psychiczne.

Diagnoza i leczenie

Rozpoznanie zaburzenia powinno być postawione przez specjalistę – psychologa, psychiatrę lub lekarza z doświadczeniem w leczeniu zaburzeń odżywiania.

Skuteczne leczenie najczęściej obejmuje:

• psychoterapię (szczególnie poznawczo-behawioralną)

• psychoedukację

• naukę regulacji emocji i uważnego jedzenia

• wsparcie dietetyczne bez restrykcyjnych diet

• w niektórych przypadkach farmakoterapię

Kluczowe jest podejście całościowe, skupione nie tylko na jedzeniu, ale również na przyczynach emocjonalnych.

Jak wspierać osobę z kompulsywnym objadaniem się?

Wsparcie bliskich ma ogromne znaczenie w procesie zdrowienia. Warto pamiętać o kilku zasadach:

• unikaj oceniania i zawstydzania

• nie komentuj wyglądu ani ilości jedzenia

• zachęcaj do skorzystania z pomocy specjalistycznej

• okazuj empatię i cierpliwość

• wspieraj zdrowe nawyki, a nie restrykcje

Zrozumienie i akceptacja są znacznie bardziej pomocne niż presja i krytyka.

Kiedy szukać pomocy?

Jeśli epizody objadania się powtarzają się regularnie, a jedzenie staje się sposobem radzenia sobie z emocjami – warto jak najszybciej poszukać pomocy specjalistycznej. Im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym większa szansa na poprawę zdrowia i jakości życia.

Kompulsywne objadanie się to poważne, ale możliwe do leczenia zaburzenie odżywiania. Nie jest oznaką słabości ani braku kontroli, lecz sygnałem, że organizm i psychika potrzebują wsparcia. Odpowiednia terapia, empatia i zrozumienie pozwalają odzyskać równowagę, poprawić relację z jedzeniem i zadbać o zdrowie – zarówno fizyczne, jak i psychiczne.