Jaglica – przewlekła choroba oczu

Jaglica (łac. trachoma) to przewlekła choroba oczu wywoływana przez bakterię Chlamydia trachomatis. Jest jedną z głównych przyczyn ślepoty zakaźnej na świecie, szczególnie w krajach rozwijających się, gdzie panują trudne warunki sanitarne. Choroba rozwija się stopniowo i może prowadzić do trwałego uszkodzenia rogówki oraz spojówek, dlatego wczesne rozpoznanie i leczenie są kluczowe.

Jak dochodzi do zakażenia?

Jaglica przenosi się głównie drogą bezpośredniego kontaktu z osobą chorą lub przez zanieczyszczone ręce, przedmioty i owady (np. muchy).

Do zakażenia najczęściej dochodzi w:

• miejscach o złych warunkach sanitarnych,
• dużych skupiskach ludzkich,
• społecznościach o ograniczonym dostępie do czystej wody.

Chorują głównie dzieci, które stają się rezerwuarem bakterii w społeczności, a przewlekłe zakażenie w młodym wieku prowadzi do powikłań w dorosłości.

Objawy jaglicy

Jaglica przebiega stopniowo i może pozostawać niezauważona przez wiele lat. Objawy dzieli się na fazy:

1. Wczesna faza

• zaczerwienienie spojówek,
• łzawienie,
• uczucie piasku pod powiekami,
• nadwrażliwość na światło.

2. Przewlekłe zmiany

• bliznowacenie spojówek,
• skrzywienie powiek (entropion),
• wrastanie rzęs w kierunku oka (trichiasis),
• podrażnienie rogówki, ból i owrzodzenia.

3. Powikłania

• zmętnienie i uszkodzenie rogówki,
• utrata ostrości wzroku,
• w skrajnych przypadkach całkowita ślepota.

Diagnostyka

Rozpoznanie jaglicy opiera się głównie na badaniu okulistycznym:

• ocenie spojówek i powiek,
• stwierdzeniu obecności charakterystycznych zmian i blizn,
• testach laboratoryjnych (w przypadku wątpliwości: wykrycie DNA bakterii).

Leczenie jaglicy

1. Farmakologiczne

Podstawą leczenia jest antybiotykoterapia. Najczęściej stosuje się:

• azytromycynę (jednorazowo doustnie) – ułatwia masowe leczenie populacji,
• tetracyklinę w postaci maści do oczu – stosowaną miejscowo.

2. Leczenie chirurgiczne

W przypadku przewlekłych zmian, które prowadzą do wrastania rzęs w rogówkę (trichiasis), wykonuje się operacje powiek, aby zapobiec uszkodzeniu rogówki i ślepocie.

Zapobieganie jaglicy

Kluczowa jest profilaktyka i poprawa warunków sanitarnych:

• regularne mycie rąk i twarzy dzieci,
• dostęp do czystej wody,
• eliminacja much z otoczenia,
• edukacja społeczności,
• masowe leczenie antybiotykami w rejonach endemicznych.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) promuje program SAFE:

• S – Surgery (chirurgia powiek),
• A – Antibiotics (antybiotyki),
• F – Facial cleanliness (czystość twarzy),
• E – Environmental improvement (poprawa środowiska i higieny).

Jaglica to przewlekła infekcja bakteryjna oczu, która może prowadzić do trwałej ślepoty, jeśli nie jest leczona. Choroba dotyczy głównie dzieci w krajach rozwijających się, a jej zwalczanie wymaga połączenia leczenia farmakologicznego, chirurgii i poprawy warunków higienicznych. Wczesne rozpoznanie i odpowiednia opieka okulistyczna pozwalają zapobiec poważnym powikłaniom i chronić wzrok.