Jaskra to przewlekła choroba oczu, która prowadzi do postępującego uszkodzenia nerwu wzrokowego. Jest jedną z najczęstszych przyczyn trwałej utraty wzroku na świecie, a jednocześnie przez długi czas może przebiegać bezobjawowo, dlatego nazywana jest „cichym złodziejem wzroku”.

Wczesne wykrycie jaskry jest kluczowe — odpowiednie leczenie pozwala spowolnić lub zatrzymać rozwój choroby.

 

Dlaczego rozwija się jaskra?

Najważniejszym czynnikiem ryzyka jest podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, czyli zbyt wysokie ciśnienie płynu w oku. Uszkadza ono włókna nerwu wzrokowego, prowadząc do zaburzeń pola widzenia.

Nie jest to jednak jedyna przyczyna. Jaskra może rozwijać się także u osób z prawidłowym ciśnieniem w oku — wtedy mówi się o jaskrze normalnego ciśnienia.

 

Rodzaje jaskry

1. Jaskra pierwotna otwartego kąta

Najczęstsza forma jaskry u dorosłych.
Charakterystyka:

  • powolny, bezbolesny rozwój,
  • stopniowe zawężanie pola widzenia,
  • długo brak objawów.

2. Jaskra zamkniętego kąta

Może przebiegać ostro lub przewlekle.
Ostry atak jaskry to stan nagły — wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej.

Objawy:

  • silny ból oka i głowy,
  • nudności, wymioty,
  • pogorszenie widzenia, „tęczowe obwódki” wokół źródeł światła.

3. Jaskry wtórne

Powstają w wyniku:

  • urazów oka,
  • zapaleń,
  • stosowania kortykosteroidów,
  • innych chorób oczu.

4. Jaskra wrodzona

Występuje u niemowląt i małych dzieci, spowodowana nieprawidłowościami rozwojowymi.

 

Objawy jaskry

We wczesnym stadium jaskra często nie daje objawów, dlatego tak ważne są regularne badania. W bardziej zaawansowanych stadiach mogą pojawić się:

  • zawężenie pola widzenia („widzenie tunelowe”),
  • pogorszenie ostrości wzroku,
  • trudności z widzeniem w ciemności,
  • bóle głowy lub ucisk w okolicy oczu,
  • w ostrym ataku: silny ból, zaczerwienienie, jasne obwódki wokół świateł.

 

Kto jest narażony na jaskrę?

Ryzyko zachorowania zwiększają:

  • wiek powyżej 40–50 lat,
  • jaskra w rodzinie,
  • podwyższone ciśnienie w oku,
  • krótkowzroczność i nadwzroczność,
  • cukrzyca, nadciśnienie, choroby naczyniowe,
  • długotrwałe stosowanie steroidów,
  • urazy oka.

 

Jak diagnozuje się jaskrę?

Pełna diagnostyka obejmuje m.in.:

  • pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego (tonometria),
  • ocenę pola widzenia (perymetria),
  • badanie kąta przesączania (gonioskopia),
  • OCT nerwu wzrokowego – ocena włókien nerwowych,
  • badanie dna oka.

Regularne kontrole są kluczowe — jaskra rozwija się powoli, ale nieodwracalnie.

 

Leczenie jaskry

Celem terapii jest obniżenie ciśnienia w oku i ochrona nerwu wzrokowego.

1. Krople do oczu

Najczęstsza i podstawowa forma leczenia.
Mogą:

  • zmniejszać produkcję cieczy wodnistej,
  • zwiększać jej odpływ.

Leczenie jest zazwyczaj przewlekłe i wymaga systematyczności.

2. Laseroterapia

  • trabekuloplastyka laserowa → poprawia odpływ cieczy
  • irydotomia laserowa → stosowana przy jaskrze zamkniętego kąta
  • cyklofotokoagulacja → obniża produkcję cieczy wodnistej

3. Leczenie chirurgiczne

Kiedy krople i laser nie wystarczają.
Najczęściej wykonuje się:

  • trabekulektomię,
  • wszczepienie drenażu przeciwjaskrowego,
  • mikroinwazyjne zabiegi przeciwjaskrowe (MIGS).

Wczesne leczenie może zahamować rozwój choroby, ale nie cofnie już uszkodzeń — dlatego tak ważne jest szybkie rozpoznanie.

 

Czy można zapobiegać jaskrze?

Nie każdej jaskrze da się zapobiec, ale ryzyko można znacząco ograniczyć:

  • regularne badania wzroku (szczególnie po 40. roku życia),
  • leczenie chorób towarzyszących (nadciśnienie, cukrzyca),
  • unikanie nadużywania steroidów,
  • ochrona oczu przed urazami,
  • zdrowy styl życia i aktywność fizyczna.

 

Jaskra to choroba przewlekła, która nieleczona prowadzi do utraty wzroku. Ponieważ przez długi czas nie daje objawów, kluczowe są regularne wizyty u okulisty. Dzięki nowoczesnym metodom leczenia większość pacjentów może zatrzymać postęp choroby i zachować widzenie przez całe życie.