Clostridioza

Clostridioza, najczęściej rozumiana jako zakażenie bakterią Clostridioides difficile (dawniej Clostridium difficile), to choroba, która może prowadzić do poważnego zapalenia jelit. Choć naturalnie w naszych jelitach bytuje wiele bakterii, w tym również niewielkie ilości C. difficile, problemy pojawiają się, gdy dochodzi do zachwiania równowagi mikroflory jelitowej.

Skąd się bierze clostridioza?
Najczęściej clostridioza rozwija się po antybiotykoterapii, która niszczy „dobre” bakterie w jelitach, umożliwiając nadmierne namnażanie się C. difficile. Bakterie te wytwarzają toksyny, które uszkadzają błonę śluzową jelita grubego i wywołują stan zapalny.

Do zakażenia dochodzi drogą pokarmową, poprzez spożycie przetrwalników bakterii. Można się nimi zakazić np. w szpitalu lub domu opieki, gdzie przebywa wiele osób leczonych antybiotykami.

Ryzyko zachorowania zwiększa się u osób:

• przyjmujących antybiotyki (szczególnie o szerokim spektrum)
• w podeszłym wieku
• hospitalizowanych lub przebywających w placówkach opiekuńczych
• z osłabioną odpornością
• po leczeniu chemioterapią czy zabiegach chirurgicznych w obrębie przewodu pokarmowego

Objawy najczęściej pojawiają się w trakcie lub kilka dni/tygodni po zakończeniu antybiotykoterapii. Są to:

• biegunka (wodnista, często o nieprzyjemnym zapachu, kilka do kilkunastu razy na dobę)
• bóle brzucha i wzdęcia
• nudności, czasami wymioty
• gorączka
• uczucie osłabienia i odwodnienia
• w ciężkich przypadkach może dojść do tzw. rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego, z obecnością zmian zapalnych widocznych podczas kolonoskopii, a nawet perforacji jelita

Lekarz zleca badania kału w celu wykrycia:

• toksyn C. difficile
• lub samej bakterii (np. metodą PCR)

W leczeniu clostridiozy stosuje się:

• odstawienie dotychczasowego antybiotyku, jeśli to możliwe
• antybiotyki celowane przeciwko C. difficile (np. wankomycyna doustnie, fidaksomycyna)
• w lekkich przypadkach czasami wystarcza samo odstawienie antybiotyku i nawadnianie. W nawracających lub ciężkich postaciach rozważa się przeszczepienie mikroflory jelitowej (tzw. FMT – transplantacja kału)

Najważniejsze zasady to:

• unikanie niepotrzebnego stosowania antybiotyków
• przestrzeganie higieny rąk (mycie wodą i mydłem, ponieważ środki na bazie alkoholu nie usuwają przetrwalników C. difficile)
• dokładne czyszczenie i dezynfekcja powierzchni w szpitalach i domach opieki

Clostridioza to poważna infekcja jelit, która najczęściej rozwija się po antybiotykoterapii. Objawia się biegunką i bólami brzucha, a w ciężkich przypadkach może wymagać intensywnego leczenia. Dlatego tak ważne jest rozsądne stosowanie antybiotyków oraz dbanie o higienę, zwłaszcza w środowisku szpitalnym.