Kryptokokoza – groźna choroba grzybicza

Kryptokokoza to poważna, potencjalnie zagrażająca życiu choroba grzybicza wywoływana przez drożdżopodobne grzyby z rodzaju Cryptococcus, przede wszystkim Cryptococcus neoformans oraz Cryptococcus gattii. Patogeny te atakują głównie osoby z osłabionym układem odpornościowym, jednak w określonych warunkach mogą wywołać chorobę także u osób zdrowych.

Kryptokokoza to zakażenie ogólnoustrojowe, które najczęściej rozpoczyna się w płucach, a następnie może rozprzestrzenić się do ośrodkowego układu nerwowego. Najgroźniejszą postacią choroby jest kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Grzyby z rodzaju Cryptococcus występują powszechnie w środowisku – w glebie, kurzu oraz w odchodach ptaków (zwłaszcza gołębi). Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą wziewną poprzez wdychanie zarodników.

Kto jest najbardziej narażony?

Największe ryzyko zachorowania dotyczy:

• osób zakażonych wirusem Human immunodeficiency virus (HIV),
• chorych na AIDS,
• pacjentów po przeszczepach narządów,
• osób leczonych immunosupresyjnie (np. kortykosteroidami),
• chorych onkologicznie.

W krajach rozwijających się kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych pozostaje jedną z najczęstszych przyczyn zgonów wśród osób z zaawansowanym HIV.

Objawy kryptokokozy

Objawy zależą od lokalizacji zakażenia.

1. Postać płucna

• kaszel,
• duszność,
• ból w klatce piersiowej,
• stan podgorączkowy lub gorączka.

Często objawy są łagodne i mogą przypominać zwykłe zapalenie płuc.

2. Postać ośrodkowego układu nerwowego

• silny ból głowy,
• sztywność karku,
• nudności i wymioty,
• zaburzenia świadomości,
• nadwrażliwość na światło,
• drgawki.

Nieleczona może prowadzić do śpiączki i śmierci.

3. Postać rozsiana

W ciężkich przypadkach zakażenie może objąć skórę, kości oraz inne narządy wewnętrzne.

Diagnostyka

Rozpoznanie kryptokokozy opiera się na:

• badaniach laboratoryjnych (wykrywanie antygenu kryptokokowego we krwi lub płynie mózgowo-rdzeniowym),
• badaniu mikroskopowym,
• posiewie grzyba,
• badaniach obrazowych (RTG, TK).

W przypadku podejrzenia zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych kluczowe znaczenie ma nakłucie lędźwiowe.

Leczenie

Leczenie kryptokokozy jest długotrwałe i wymaga stosowania silnych leków przeciwgrzybiczych, takich jak:

• amfoterycyna B,
• flucytozyna,
• flukonazol.

Terapia przebiega zwykle w kilku etapach (leczenie indukcyjne, konsolidacyjne i podtrzymujące), szczególnie u pacjentów z HIV. Wczesne rozpoznanie znacząco zwiększa szanse na wyleczenie.

Czy można zapobiegać kryptokokozie?

Nie istnieje szczepionka przeciwko kryptokokozie. Profilaktyka polega głównie na:

• skutecznym leczeniu HIV i utrzymywaniu prawidłowej liczby limfocytów CD4,
• unikaniu kontaktu z miejscami silnie zanieczyszczonymi ptasimi odchodami,
• odpowiedniej kontroli leczenia immunosupresyjnego.
  
  

Kryptokokoza to poważna choroba grzybicza, która szczególnie zagraża osobom z osłabioną odpornością. Choć początkowo może przebiegać łagodnie, w krótkim czasie może doprowadzić do ciężkich powikłań neurologicznych. Wczesna diagnostyka i szybkie wdrożenie leczenia przeciwgrzybiczego są kluczowe dla poprawy rokowania.