Tagi:
udar mózgu udar mózg kończyny choroba neurologiczna

Balizm to rzadkie, neurologiczne zaburzenie ruchowe należące do grupy tzw. dyskinez hiperkinetycznych. Charakteryzuje się gwałtownymi, mimowolnymi, obszernymi i rzucającymi ruchami kończyn, głównie ramion i nóg. Najczęstszą postacią jest hemibalizm, czyli objawy występujące tylko po jednej stronie ciała – przeciwnej do ogniska uszkodzenia w mózgu.

 

Przyczyny

  • Udar mózgu (najczęstsza przyczyna) – głównie uszkodzenie jądra niskowzgórzowego (subthalamicus), które jest częścią układu pozapiramidowego regulującego ruchy.
  • Inne przyczyny: urazy czaszkowo-mózgowe, nowotwory, infekcje ośrodkowego układu nerwowego, hiperglikemia nieketonowa (szczególnie u chorych na cukrzycę), choroby zapalne lub demielinizacyjne.

 

Objawy

  • Gwałtowne, zamaszyste ruchy kończyn (szczególnie górnych), które są mimowolne i trudne do opanowania.
  • Ruchy nasilają się podczas aktywności i znikają lub zmniejszają się w czasie snu.
  • Często towarzyszy im duży dyskomfort psychiczny i ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu.

 

Diagnozowanie

  • Badanie neurologiczne – ocena charakteru ruchów.
  • Obrazowanie mózgu (MRI, CT) – lokalizacja uszkodzenia, zwykle w jądrze niskowzgórzowym.
  • Badania metaboliczne (glikemia, elektrolity), zwłaszcza u osób z cukrzycą.

 

Leczenie

  • Leczenie przyczynowe (np. terapia udaru, unormowanie poziomu cukru).
  • Farmakoterapia objawowa:
    • leki blokujące receptory dopaminowe (np. haloperydol, risperidon),
    • tetrabenazyna – obniża poziom dopaminy,
    • benzodiazepiny w celu uspokojenia.
  • W ciężkich lub przewlekłych przypadkach możliwe zastosowanie głębokiej stymulacji mózgu (DBS).

 

Powikłania

  • Ryzyko urazów na skutek niekontrolowanych ruchów.
  • Zaburzenia lękowe lub depresyjne wynikające z przewlekłego stresu.
  • Wtórne zmiany ortopedyczne (np. przeciążenia stawów).

 

Występowanie

  • Choroba bardzo rzadka.
  • Najczęściej dotyka osób w starszym wieku, po przebytych udarach.
  • Hemibalizm (jednostronna forma) dominuje – obustronny balizm jest skrajnie rzadki.

 

Ciekawostki

  • Balizm jest jednym z nielicznych ruchów mimowolnych, które mogą ustąpić samoistnie.
  • Może być pierwszym objawem hiperglikemii u osób z nierozpoznaną cukrzycą typu 2.
  • Czasem balizm mylony jest z pląsawicą, choć różni się znacznie dynamiką i zakresem ruchów.