Odleżyna to ognisko martwicy skóry, które obejmuje często tkankę podskórną a czasami mięśnie i kości. Powstaje ono w wyniku długotrwałego ucisku i niedotlenienia tkanek. Jeśli odleżyna już się pojawi może być ona uciążliwa w leczeniu. Na szczęście najnowsze metody leczenia pomagają w pozbyciu się odleżyn.

 

Przyczyny odleżyn

Odleżyny powstają najczęściej w miejscach, w których części kostne stykają się długotrwale z podłożem, czyli najczęściej na pośladkach, w okolicy kości krzyżowej, w okolicy łopatki, łokcia, na piętach lub kostkach. Z problemem odleżyn najczęściej mierzą się osoby w podeszłym wieku i obłożnie chore, które albo mają problem z poruszaniem się albo są nieprzytomne.

Każda odleżyna powstaje stopniowo. Na początku widoczne jest zaczerwienienie w miejscu które poddane jest uciskowi, a pacjent może odczuwać delikatny ból. Następnym etapem jest pojawienie się zasinienia, skóra w tym miejscu zaczyna się złuszczać. Następnie powstała martwa tkanka zaczyna oddzielać się od zdrowej skóry. Może powstać owrzodzenie, które po jakimś czasie zaczyna ropieć.

Rodzaje odleżyn

Odleżyny można podzielić na stopnie według skali Torrance’a:

 

  • odleżyny I stopnia- bledną pod wpływem lekkiego ucisku zaczerwienienie;
  • odleżyny II stopnia– to sączące zmiany skórne takie jak nadżerki czy pęcherze, którym może towarzyszyć miejscowy obrzęk,
  • odleżyny III stopnia- uszkodzenie pełnej grubości skóry aż do tkanki podskórnej, dno rany zawiera wówczas żółte masy rozpadających się tkanek lub czerwoną ziarninę, brzegi rany dobrze odgraniczone
  • odleżyny IV stopnia - uszkodzenie obejmuje tkankę podskórną; dno rany zawiera martwicze masy koloru czarnego; brzeg rany jest zwykle dobrze odgraniczony, ale martwica może również obejmować otaczające tkanki;
  • odleżyny V stopnia- głębsza martwica obejmująca głębsze tkanki m.in. powięzie, mięśnie, mogąca zajmować również stawy i kości; dno rany zawiera martwicze masy tkanek koloru czarnego

 

Jak zapobiegać odleżynom a gdy powstaną – jak je leczyć?

W profilaktyce powstawania odleżyn podstawową rolę odgrywa zmiana pozycji ciała co 2-4 godziny, stosowanie odpowiednich poduszek i materacy. Poza tym należy obserwować czy nie pojawiają się jakiekolwiek  czy rany na skórze chorego. Odleżyny to schorzenie, które nieleczone będzie postępować i z czasem może doprowadzać do nieodwracalnych zmian, czyli do uszkodzenia ścięgien, mięśni, stawów oraz kości.

Jeśli rana odleży nowa powstanie, należy stosować lek o działaniu antyseptycznym. Należy go stosować także przy każdej zmianie opatrunku na nowy.

Po zdezynfekowaniu należy założyć opatrunek. Do leczenia odleżyn wykorzystuje się odpowiednie opatrunki. Zalecane są opatrunki antybakteryjne, poliuretanowe, hydrokoloidowe oraz hydrożelowe.

Opatrunki na ranie odleży nowej należy zmieniać co 2-3 dni, o ile wcześniej nie ulegnie on przesączeniu.

Każdy chory z odleżynami powinien być skonsultowany z lekarzem, który oceni stan odleżyn i może ewentualnie zalecić indywidualne leczenie.