Vagothyl vs Monsel - porównanie preparatów stosowanych w hemostazie i terapii miejscowej

W praktyce ginekologicznej od lat stosuje się preparaty miejscowe o działaniu hemostatycznym i antyseptycznym, szczególnie w sytuacjach wymagających szybkiego opanowania krwawienia lub zabezpieczenia tkanek po drobnych zabiegach. Do najczęściej porównywanych środków w tym kontekście należą Vagothyl oraz roztwór Monsela – preparaty o odmiennym składzie chemicznym, mechanizmie działania i profilu bezpieczeństwa, lecz często wykorzystywane w zbliżonych wskazaniach klinicznych.

Charakterystyka preparatów

Vagothyl

Vagothyl to roztwór zawierający substancję czynną polikrezulen (policresulen) o stężeniu 360 mg/g, przeznaczony do stosowania miejscowego w ginekologii i innych obszarach błon śluzowych. Polikrezulen działa wielokierunkowo — ma właściwości hemostatyczne, ściągające, antyseptyczne oraz zdolność selektywnej koagulacji patologicznie zmienionych tkanek. Działa też przeciwbakteryjnie oraz przeciwgrzybiczo, nie niszcząc przy tym zdrowych komórek.

Jest to produkt stosowany pod nadzorem lekarza w zabiegach ginekologicznych oraz miejscowo na inne zmiany, takie jak trudno gojące się rany czy hemoroidy. Działania niepożądane mogą obejmować miejscowe podrażnienie, pieczenie lub reakcje alergiczne.

Najważniejsze działania:

• miejscowe zahamowanie krwawienia przez obkurczanie naczyń i działanie ściągające;
• antyseptyczne (przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze) właściwości;
• selektywna koagulacja patologicznych tkanek i wspomaganie procesu gojenia;
• pomoc w leczeniu stanów zapalnych, nadżerek oraz po zabiegach diagnostycznych.

Monsel

Monsel to roztwór subsiarczanu żelaza (ferric subsulfate) o niższym pH, stosowany od XIX w. jako środek hemostatyczny. Działa głównie przez mechaniczne denaturowanie i aglutynację białek na powierzchni uszkodzonych naczyń, co prowadzi do szybkiej hemostazy po zabiegach chirurgicznych lub biopsjach. Jest bardzo skuteczny w uzyskiwaniu natychmiastowej hemostazy.

Jest to środek stosowany miejscowo po zabiegach takich jak biopsje szyjki macicy czy naskórka, kolposkopia albo drobne procedury dermatologiczne.

Najważniejsze cechy:

• szybkie zatrzymanie krwawienia (często <20 s po aplikacji);
• łatwa aplikacja za pomocą wacika nasączonego roztworem.

Mechanizmy działania

Zakres zastosowań

Vagothyl ma szersze wskazania terapeutyczne:

• leczenie stanów zapalnych dolnego odcinka dróg rodnych;
• nadżerki części pochwowej i szyjki macicy;
• zatrzymywanie krwawienia po zabiegach diagnostycznych lub chirurgicznych;
• leczenie trudno gojących się ran i hemoroidów;

Wskazania te obejmują zarówno działanie hemostatyczne, jak i terapeutyczne w chorobach błon śluzowych.

Monsel jest głównie środkiem hemostatycznym i ma stosunkowo węższy zakres zastosowania:

• szybkie opanowanie krwawienia po biopsjach i zabiegach na błonie śluzowej lub skórze;
• często używany w ginekologii i dermatologii;

W odróżnieniu od Vagothylu nie ma działania antyseptycznego ani terapeutycznego wobec patologicznych zmian błon śluzowych.

Skuteczność i bezpieczeństwo

Vagothyl

Ponieważ polikrezulen działa zarówno jako środek hemostatyczny, jak i antyseptyczny, jest często wybierany tam, gdzie konieczne jest wielofunkcyjne działanie miejscowe. Ze względu na szerokie zastosowanie kliniczne i mniejszą tendencję do głębokiego uszkadzania tkanek, Vagothyl może być korzystny w przypadkach, gdzie kontrola krwawienia łączy się z leczeniem zapalnym lub naprawczym błony śluzowej. Niemniej jak każdy preparat miejscowy, może powodować podrażnienie czy reakcję alergiczną u wrażliwych pacjentek.

Monsel

Monsel jest bardzo skuteczny w szybkim zatrzymaniu krwawienia, ale jego stosowanie wiąże się z kilkoma istotnymi ograniczeniami i ryzykami:

• może prowadzić do depozycji żelaza i pigmentacji tkanek;
• wpływa na gojenie i obraz histopatologiczny tkanek, przez co biopsje wykonane w krótkim czasie po aplikacji mogą dawać artefakty;
• ryzyko miejscowego uszkodzenia tkanek lub martwicy przy nadmiernej aplikacji;
• brak działania antyseptycznego oznacza, że nie zabezpiecza przed infekcjami.

Znany problemem preparatu jest tzw. „Monsel tattoo”: osadzanie cząstek żelaza w tkankach prowadzące do trwałego lub długotrwałego przebarwienia skóry/śluzówki. Przebarwienia bywają trudne do usunięcia; opisano metody (np. powtarzana krioterapia) w celu ich redukcji, ale nie zawsze są całkowicie skuteczne. Z tego powodu Monsel może być mniej wskazany tam, gdzie estetyka/oczyszczanie skóry ma znaczenie. W literaturze klinicznej podkreśla się, że Monsel może utrzymywać swoje efekty w tkankach nawet do kilku tygodni, co wymaga uwagi przy planowaniu dalszych badań diagnostycznych.

Oba preparaty mają swoje miejsce w praktyce. Wybór powinien uwzględniać: rodzaj zabiegu, lokalizację, potrzebę działania przeciwzapalnego/antyseptycznego, ryzyko estetyczne (przebarwień) oraz wpływ na diagnostykę histopatologiczną. Należy zawsze stosować preparaty zgodnie z ulotką i rekomendacjami producenta oraz lokalnymi procedurami. W razie wątpliwości, omówić wybór z zespołem (chirurg/ginekolog/patomorfolog).