Trichotillomania co to takiego?

Trichotillomania (zwana też zespołem wyrywania włosów) to zaburzenie psychiczne polegające na nawracającym, trudnym do powstrzymania wyrywaniu sobie włosów. Najczęściej dotyczy włosów na głowie, ale może obejmować także brwi, rzęsy, brodę czy inne obszary ciała. W klasyfikacjach psychiatrycznych, takich jak Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5), zaburzenie to zaliczane jest do grupy zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych i pokrewnych.

Na czym polega trichotillomania?

Osoba cierpiąca na trichotillomanię doświadcza silnego napięcia lub wewnętrznego przymusu wyrywania włosów. Sam akt wyrywania często przynosi chwilową ulgę, satysfakcję albo poczucie kontroli. Niestety, po nim zwykle pojawia się wstyd, poczucie winy i frustracja.

Wyrywanie włosów może mieć charakter:

automatyczny – wykonywany bez pełnej świadomości (np. podczas oglądania telewizji),

skoncentrowany – poprzedzony napięciem i świadomym poszukiwaniem „odpowiedniego” włosa.

Objawy

Do najczęstszych objawów należą:

widoczne przerzedzenia włosów lub łyse placki,

powtarzające się próby zaprzestania wyrywania bez trwałego efektu,

napięcie przed wyrywaniem i ulga po nim,

unikanie sytuacji społecznych z powodu wstydu,

maskowanie ubytków (czapki, peruki, makijaż).

W niektórych przypadkach pojawia się także trichofagia, czyli zjadanie wyrwanych włosów, co może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych (np. tworzenia się kul włosowych w przewodzie pokarmowym).

Przyczyny

Nie ma jednej konkretnej przyczyny trichotillomanii. Uważa się, że jej rozwój jest wynikiem współdziałania kilku czynników:

biologicznych – zaburzenia w funkcjonowaniu neuroprzekaźników (np. serotoniny),

psychologicznych – trudności w radzeniu sobie ze stresem, napięciem, emocjami,

genetycznych – większe ryzyko w rodzinach, gdzie występują zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne,

środowiskowych – traumatyczne wydarzenia, przewlekły stres.

Zaburzenie często zaczyna się w dzieciństwie lub okresie dojrzewania, ale może pojawić się również u dorosłych.

Czy to tylko „zły nawyk”?

Nie. Trichotillomania to zaburzenie psychiczne, a nie kwestia braku silnej woli. Osoby zmagające się z tym problemem bardzo często próbują przestać, jednak przymus wyrywania włosów bywa silniejszy od ich intencji.

Leczenie

Najskuteczniejsze formy pomocy to:

1. Psychoterapia

Najczęściej stosuje się terapię poznawczo-behawioralną (CBT), w tym technikę:

Habit Reversal Training (HRT) – trening odwracania nawyku, który uczy rozpoznawania impulsów i zastępowania wyrywania innym zachowaniem.

2. Farmakoterapia

W niektórych przypadkach lekarz psychiatra może zalecić leki (np. z grupy SSRI), zwłaszcza gdy współwystępują depresja lub zaburzenia lękowe.

3. Wsparcie społeczne

Grupy wsparcia i psychoedukacja pomagają zmniejszyć poczucie wstydu i izolacji.

Jak wspierać osobę z trichotillomanią?

nie krytykuj i nie zawstydzaj,

unikaj komentarzy typu „po prostu przestań”,

zachęcaj do konsultacji ze specjalistą,

okazuj zrozumienie i cierpliwość.

Trichotillomania to poważne, choć często ukrywane zaburzenie psychiczne, które polega na kompulsyjnym wyrywaniu włosów. Może znacząco wpływać na samoocenę, relacje i jakość życia. Dobra wiadomość jest taka, że odpowiednia terapia i wsparcie pozwalają skutecznie ograniczyć objawy i odzyskać kontrolę nad zachowaniem.

Jeśli chcesz, mogę też przygotować wersję artykułu bardziej popularnonaukową, medyczną albo skierowaną do rodziców dziecka z trichotillomanią.