Infekcja bakteryjna

Infekcja bakteryjna to proces chorobowy wywołany przez patogenne bakterie, prowadzący do lokalnej lub uogólnionej reakcji zapalnej organizmu. Rozwój zakażenia zależy od wirulencji drobnoustroju, drogi zakażenia oraz stanu immunologicznego gospodarza.

Bakterie chorobotwórcze mogą wywoływać zakażenie poprzez:

• namnażanie się w tkankach gospodarza,
• produkcję toksyn (egzotoksyny i endotoksyny),
• indukcję odpowiedzi zapalnej i immunologicznej.

Częstym mechanizmem jest kolonizacja błon śluzowych lub skóry, a następnie przełamanie barier ochronnych organizmu (np. uszkodzenie naskórka, zaburzenia mikrobioty).

Do głównych dróg transmisji należą:

• droga kropelkowa
• droga pokarmowa
• droga kontaktowa (bezpośrednia i pośrednia)
• droga krwiopochodna
• zakażenia szpitalne (HAI) związane z procedurami medycznymi

Objawy kliniczne infekcji bakteryjnych zależą od lokalizacji zakażenia, jednak typowe są:

• gorączka >38°C
• objawy miejscowego stanu zapalnego (rubor, calor, tumor, dolor)
• obecność ropnej wydzieliny
• objawy ogólnoustrojowe: osłabienie, tachykardia

W ciężkich przypadkach może dojść do bakteriemii, sepsy lub wstrząsu septycznego.

Diagnostyka zakażeń bakteryjnych obejmuje:

badania laboratoryjne:

• leukocytoza z neutrofilią
• podwyższone CRP i OB
• prokalcytonina (PCT)

badania mikrobiologiczne:

• posiew krwi, moczu, plwociny, wymazów
• antybiogram
• badania obrazowe (RTG, USG, TK) w zależności od lokalizacji infekcji

Podstawą leczenia jest antybiotykoterapia empiryczna, a następnie celowana po uzyskaniu wyników badań mikrobiologicznych. Terapia powinna uwzględniać:

• spektrum działania antybiotyku
• farmakokinetykę i farmakodynamikę
• stan kliniczny pacjenta i choroby współistniejące

W leczeniu stosuje się również:

• leczenie objawowe
• nawodnienie
• leczenie chirurgiczne (np. drenaż ropni)

Nadmierne i niewłaściwe stosowanie antybiotyków prowadzi do rozwoju antybiotykooporności, stanowiącej jedno z największych zagrożeń zdrowia publicznego. Mechanizmy oporności obejmują m.in.:

• enzymatyczną inaktywację leków
• modyfikację miejsca docelowego
• aktywne usuwanie antybiotyku z komórki bakteryjnej

Profilaktyka zakażeń bakteryjnych obejmuje:

• szczepienia ochronne
• przestrzeganie zasad aseptyki i antyseptyki
• racjonalną antybiotykoterapię
• kontrolę zakażeń szpitalnych

Infekcje bakteryjne stanowią istotny problem kliniczny i epidemiologiczny. Skuteczna diagnostyka oraz właściwie dobrane leczenie są kluczowe dla zapobiegania powikłaniom i ograniczenia rozwoju antybiotykooporności.