Co to jest PEA?

PEA (pulseless electrical activity), czyli aktywność elektryczna bez tętna, jest jednym z mechanizmów nagłego zatrzymania krążenia (NZK). Charakteryzuje się obecnością zorganizowanej aktywności elektrycznej serca widocznej w zapisie EKG, przy jednoczesnym braku efektywnego rzutu serca i braku wyczuwalnego tętna. Stan ten wymaga natychmiastowego rozpoznania i wdrożenia zaawansowanych czynności resuscytacyjnych.

PEA jest rytmem niedefibrylacyjnym, co odróżnia ją od migotania komór i częstoskurczu komorowego bez tętna.

PEA występuje wtedy, gdy układ bodźcoprzewodzący serca generuje impulsy elektryczne, lecz skurcz mięśnia sercowego jest niewystarczający lub całkowicie nieskuteczny hemodynamicznie. Może to wynikać z ciężkich zaburzeń metabolicznych, mechanicznych lub hipowolemii.

W zapisie EKG mogą być widoczne różne rytmy, m.in.:

• rytm zatokowy,
• bradykardia,
• rytm idiowentrikularny,
• rytmy szerokozespołowe.

Pomimo „prawidłowego” obrazu elektrycznego, pacjent pozostaje w stanie zatrzymania krążenia.

Patofizjologia PEA

Mechanizm PEA polega na rozłączeniu aktywności elektrycznej serca od jego funkcji mechanicznej. Najczęstsze przyczyny obejmują:

• niewystarczające wypełnienie komór,
• niemożność efektywnego skurczu,
• utrudniony odpływ krwi z serca,
• krytyczne zaburzenia środowiska wewnętrznego.

W praktyce klinicznej PEA jest często objawem końcowym ciężkich, potencjalnie odwracalnych stanów chorobowych.

Przyczyny PEA – zasada „4H i 4T”

W algorytmach resuscytacji przyczyny PEA klasyfikuje się według łatwego do zapamiętania schematu:

4H:

• Hipoksja – niedotlenienie
• Hipowolemia – niedobór objętości krwi
• Hipo-/hiperkaliemia i inne zaburzenia metaboliczne
• Hipotermia

4T:

• Tamponada serca
• Toksyny (zatrucia, leki)
• Tension pneumothorax – odma prężna
• Thrombosis – zakrzepica (wieńcowa lub płucna)

Szybka identyfikacja i leczenie przyczyny są kluczowe dla przeżycia pacjenta.

Postępowanie w PEA

PEA wymaga natychmiastowego wdrożenia resuscytacji krążeniowo-oddechowej zgodnie z aktualnymi wytycznymi ERC lub AHA:

• rozpoczęcie wysokiej jakości RKO,
• podawanie adrenaliny co 3–5 minut,
• zapewnienie drożności dróg oddechowych i wentylacji,
• monitorowanie rytmu serca,
• intensywne poszukiwanie i leczenie odwracalnych przyczyn (4H i 4T).

Defibrylacja nie jest wskazana w PEA.

Rokowanie

Rokowanie w PEA jest na ogół niekorzystne i zależy od:

• szybkiego rozpoznania NZK,
• czasu do rozpoczęcia RKO,
• możliwości usunięcia przyczyny,
• chorób współistniejących pacjenta.

W porównaniu z rytmami defibrylacyjnymi, PEA wiąże się z niższym odsetkiem przeżycia do wypisu ze szpitala.

PEA to ciężki stan kliniczny będący formą nagłego zatrzymania krążenia, w którym obecna jest aktywność elektryczna serca bez skutecznej czynności mechanicznej. Kluczowe znaczenie ma szybkie rozpoczęcie resuscytacji oraz identyfikacja i leczenie potencjalnie odwracalnych przyczyn. Zrozumienie patofizjologii PEA jest niezbędne dla skutecznego działania w stanach nagłych.