Niedrożność jelit – przyczyny, objawy i leczenie

Niedrożność jelit (ang. intestinal obstruction) to poważny stan medyczny, w którym dochodzi do częściowego lub całkowitego zatrzymania pasażu treści pokarmowej przez jelita. Może dotyczyć jelita cienkiego lub grubego i wymaga szybkiej diagnozy oraz leczenia, ponieważ nieleczona może prowadzić do groźnych powikłań, w tym martwicy jelit, perforacji i sepsy.

Przyczyny niedrożności jelit

Niedrożność jelit dzielimy na mechaniczną i czynnościową:

1. Niedrożność mechaniczna – spowodowana przeszkodą fizyczną w świetle jelita, np.:

• zrosty po operacjach jamy brzusznej

• guzy nowotworowe jelita

• przepukliny brzuszne

• ciała obce lub kamienie kałowe

• skręt jelita (volvulus)

• wgłobienie jelita

2. Niedrożność czynnościowa – wynika z zaburzeń motoryki jelit bez fizycznej przeszkody, np.:

• porażenie jelit po operacjach (ileus)

• stany zapalne otrzewnej

• niektóre choroby metaboliczne lub neurologiczne

Objawy niedrożności jelit

Najczęstsze objawy obejmują:

• silne bóle brzucha, często skurczowe

• wzdęcia i napięcie brzucha

• wymioty, czasem cuchnące lub treści pokarmowe

• zatrzymanie gazów i stolca

• osłabienie, odwodnienie

• przy ciężkiej niedrożności: objawy wstrząsu

Objawy zależą od lokalizacji niedrożności – niedrożność jelita cienkiego zwykle objawia się wczesnymi wymiotami i intensywnymi bólami, a jelita grubego – wzdęciami i zaparciami.

Diagnostyka

Rozpoznanie niedrożności jelit wymaga pilnej oceny lekarskiej. W diagnostyce stosuje się:

• wywiad i badanie fizykalne (twardość brzucha, perystaltyka)

• badania obrazowe, takie jak: zdjęcie rentgenowskie jamy brzusznej, tomografia komputerowa (CT)

• badania laboratoryjne (ocena odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych, parametrów stanu zapalnego)

Wczesna diagnoza jest kluczowa, aby uniknąć powikłań.

Leczenie

Leczenie niedrożności jelit zależy od rodzaju i przyczyny:

1. Leczenie zachowawcze – stosowane w przypadku częściowej niedrożności:

• odpoczynek jelit (czasowe wstrzymanie przyjmowania pokarmów doustnie)

• podawanie płynów dożylnie

• odbarczenie żołądka przez sondę nosowo-żołądkową

• leczenie przyczynowe, np. farmakologiczne w stanach zapalnych

2. Leczenie operacyjne – konieczne przy niedrożności całkowitej lub w przypadku:

• skrętu jelita

• martwicy jelita

• nowotworu lub ciała obcego

• braku poprawy po leczeniu zachowawczym

Operacja polega na usunięciu przeszkody i przywróceniu drożności jelita.

Powikłania

Nieleczona niedrożność jelit może prowadzić do:

• martwicy jelita

• perforacji jelita i zapalenia otrzewnej

• sepsy

• odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych

• wstrząsu

Dlatego szybka interwencja medyczna jest kluczowa dla przeżycia pacjenta.

Niedrożność jelit to stan nagły, który wymaga pilnej diagnozy i leczenia. Objawia się silnym bólem brzucha, wymiotami, wzdęciami i zatrzymaniem stolca. Leczenie zależy od przyczyny – zachowawcze lub chirurgiczne. Wczesna interwencja pozwala uniknąć poważnych powikłań i poprawia rokowanie pacjenta.