Niedrożność jelit (ang. intestinal obstruction) to poważny stan medyczny, w którym dochodzi do częściowego lub całkowitego zatrzymania pasażu treści pokarmowej przez jelita. Może dotyczyć jelita cienkiego lub grubego i wymaga szybkiej diagnozy oraz leczenia, ponieważ nieleczona może prowadzić do groźnych powikłań, w tym martwicy jelit, perforacji i sepsy.

 

Przyczyny niedrożności jelit

Niedrożność jelit dzielimy na mechaniczną i czynnościową:

1. Niedrożność mechaniczna – spowodowana przeszkodą fizyczną w świetle jelita, np.:

  • zrosty po operacjach jamy brzusznej

  • guzy nowotworowe jelita

  • przepukliny brzuszne

  • ciała obce lub kamienie kałowe

  • skręt jelita (volvulus)

  • wgłobienie jelita

2. Niedrożność czynnościowa – wynika z zaburzeń motoryki jelit bez fizycznej przeszkody, np.:

  • porażenie jelit po operacjach (ileus)

  • stany zapalne otrzewnej

  • niektóre choroby metaboliczne lub neurologiczne

 

Objawy niedrożności jelit

Najczęstsze objawy obejmują:

  • silne bóle brzucha, często skurczowe

  • wzdęcia i napięcie brzucha

  • wymioty, czasem cuchnące lub treści pokarmowe

  • zatrzymanie gazów i stolca

  • osłabienie, odwodnienie

  • przy ciężkiej niedrożności: objawy wstrząsu

Objawy zależą od lokalizacji niedrożności – niedrożność jelita cienkiego zwykle objawia się wczesnymi wymiotami i intensywnymi bólami, a jelita grubego – wzdęciami i zaparciami.

 

Diagnostyka

Rozpoznanie niedrożności jelit wymaga pilnej oceny lekarskiej. W diagnostyce stosuje się:

  • wywiad i badanie fizykalne (twardość brzucha, perystaltyka)

  • badania obrazowe, takie jak: zdjęcie rentgenowskie jamy brzusznej, tomografia komputerowa (CT)

  • badania laboratoryjne (ocena odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych, parametrów stanu zapalnego)

Wczesna diagnoza jest kluczowa, aby uniknąć powikłań.

 

Leczenie

Leczenie niedrożności jelit zależy od rodzaju i przyczyny:

1. Leczenie zachowawcze – stosowane w przypadku częściowej niedrożności:

  • odpoczynek jelit (czasowe wstrzymanie przyjmowania pokarmów doustnie)

  • podawanie płynów dożylnie

  • odbarczenie żołądka przez sondę nosowo-żołądkową

  • leczenie przyczynowe, np. farmakologiczne w stanach zapalnych

2. Leczenie operacyjne – konieczne przy niedrożności całkowitej lub w przypadku:

  • skrętu jelita

  • martwicy jelita

  • nowotworu lub ciała obcego

  • braku poprawy po leczeniu zachowawczym

Operacja polega na usunięciu przeszkody i przywróceniu drożności jelita.

 

Powikłania

Nieleczona niedrożność jelit może prowadzić do:

  • martwicy jelita

  • perforacji jelita i zapalenia otrzewnej

  • sepsy

  • odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych

  • wstrząsu

Dlatego szybka interwencja medyczna jest kluczowa dla przeżycia pacjenta.

 

Niedrożność jelit to stan nagły, który wymaga pilnej diagnozy i leczenia. Objawia się silnym bólem brzucha, wymiotami, wzdęciami i zatrzymaniem stolca. Leczenie zależy od przyczyny – zachowawcze lub chirurgiczne. Wczesna interwencja pozwala uniknąć poważnych powikłań i poprawia rokowanie pacjenta.