Torbiel jajnika to wypełniona płynem lub półpłynną treścią zmiana w obrębie jajnika. Torbiele są stosunkowo częstym problemem ginekologicznym i zazwyczaj mają charakter łagodny, choć niektóre mogą wymagać dalszej diagnostyki lub leczenia. Wiele z nich ustępuje samoistnie, ale niektóre mogą powodować dolegliwości lub komplikacje.

 

Rodzaje torbieli jajnika

Torbiele jajnika dzieli się ze względu na pochodzenie i zawartość:

 

Torbiele czynnościowe – najczęstsze, powstają w cyklu menstruacyjnym:

  • torbiel pęcherzykowa – powstaje, gdy pęcherzyk Graafa nie pęka i nie uwalnia komórki jajowej
  • torbiel ciałka żółtego – powstaje po owulacji, zwykle zanika samoistnie

Torbiele patologiczne – mogą mieć różne przyczyny:

  • torbiele endometrialne (tzw. czekoladowe) powstają przy endometriozie

  • torbiele dermoidalne – zawierają różne tkanki, np. włosy, tłuszcz, skórę

  • torbiele nowotworowe – rzadkie, wymagają szczególnej uwagi

 

Przyczyny powstawania torbieli

Najczęstsze przyczyny torbieli jajnika to:

  • zaburzenia hormonalne, np. nadmiar estrogenów
  • nieprawidłowy przebieg cyklu menstruacyjnego
  • endometrioza
  • zrosty lub urazy jajników
  • wrodzone zmiany rozwojowe

Czynniki ryzyka obejmują również wiek rozrodczy kobiety (20–40 lat) oraz wcześniejsze torbiele jajników.

 

Objawy torbieli jajnika

Wiele torbieli przebiega bezobjawowo i wykrywana jest przypadkowo podczas badań kontrolnych. Objawy mogą pojawić się przy większych torbielach lub powikłaniach:

  • ból lub dyskomfort w podbrzuszu
  • uczucie pełności lub wzdęcia
  • nieregularne krwawienia miesiączkowe
  • bolesne owulacje
  • częste oddawanie moczu (przy ucisku torbieli na pęcherz)
  • w przypadku pęknięcia torbieli: nagły, silny ból, czasem krwawienie wewnętrzne

 

Diagnostyka

Rozpoznanie torbieli jajnika opiera się na badaniach obrazowych i laboratoryjnych:

  • USG przezpochwowe – podstawowe narzędzie diagnostyczne
  • Tomografia komputerowa (CT) lub rezonans magnetyczny (MRI) – w razie wątpliwości
  • Badania hormonów i markerów nowotworowych (np. CA-125) – w przypadku podejrzenia nowotworu
  • Laparoskopia diagnostyczna – przy skomplikowanych przypadkach

 

Leczenie torbieli jajnika

Leczenie zależy od rodzaju, wielkości torbieli i objawów:

Obserwacja i leczenie zachowawcze – w przypadku torbieli czynnościowych:

  • regularne kontrole USG
  • czasami leczenie hormonalne w celu regulacji cyklu

Leczenie chirurgiczne – wskazane przy:

  • torbielach dużych lub szybko rosnących
  • torbielach powodujących ból lub ucisk
  • torbielach podejrzanych o nowotwór
  • powikłaniach, np. skręcie lub pęknięciu torbieli

Chirurgia może obejmować usunięcie samej torbieli lub części jajnika, przy zachowaniu funkcji rozrodczych, jeśli to możliwe.

 

Powikłania torbieli

Najczęstsze powikłania to:

  • skręt jajnika – nagły ból i ryzyko niedokrwienia jajnika
  • pęknięcie torbieli – ból, krwawienie, stan wymagający interwencji chirurgicznej
  • wpływ na płodność w przypadku dużych torbieli lub endometriozy

 

Torbiel jajnika jest częstą zmianą, zwykle łagodną i samoistnie ustępującą. Regularne badania ginekologiczne i USG pozwalają na wczesne wykrycie torbieli oraz monitorowanie jej wielkości. W przypadku powikłań lub podejrzenia nowotworu konieczne jest leczenie chirurgiczne. Świadomość objawów i kontrola stanu zdrowia są kluczowe dla zachowania zdrowia reprodukcyjnego kobiety.