Admed Medical Partner (https://admed.org.pl) od lat wspiera placówki ochrony zdrowia w podnoszeniu jakości opieki i edukacji medycznej. Ten przewodnik powstał właśnie z myślą o osobach, które odpowiadają za zakupy środków opatrunkowych w gabinetach, przychodniach i innych jednostkach ochrony zdrowia.
W 2026 roku dobrze zaplanowany magazyn opatrunków to nie tylko kwestia logistyki, ale też bezpieczeństwa pacjentów, efektywności leczenia ran i zgodności z regulacjami UE (MDR) [4][5]. Poniżej znajdziesz praktyczne omówienie najczęściej zamawianych środków opatrunkowych, przegląd trendów oraz checklistę, która ułatwi planowanie kolejnych przetargów i zamówień.
Najczęściej zamawiane środki opatrunkowe – główne kategorie
Gaza, kompresy i tampony – podstawa każdego magazynu
Do tej grupy należą przede wszystkim:
- gaza opatrunkowa w rolkach (jałowa i niejałowa),
- kompresy gazowe i włókninowe,
- kompresy wysokochłonne,
- tampony, setony, gaziki.
Zastosowanie w praktyce:
- oczyszczanie ran, pola operacyjnego i skóry wokół rany,
- osuszanie i zabezpieczanie ran ostrych po drobnych zabiegach,
- podkład pod opatrunki specjalistyczne lub gipsowe,
- tamowanie niewielkich krwawień.
Na co zwracać uwagę przy zakupie?
- chłonność (liczba warstw, gramatura, struktura tkania),
- przepuszczalność powietrza i pary wodnej – by ograniczyć macerację,
- minimalne pylenie i brak pozostających w ranie włókien,
- dostępność w wersjach jałowych i niejałowych,
- zgodność z wymogami dla wyrobów medycznych (MDR, oznakowanie CE) [4][5].
W leczeniu ran przewlekłych sama gaza jest dziś niewystarczająca – pełni raczej funkcję pomocniczą (podkład, zabezpieczenie), a nie docelowy opatrunek [2][6].
Plastry i przylepce – drobne elementy, duże znaczenie kliniczne
W tej grupie mieszczą się m.in.:
- plastry z opatrunkiem (na drobne rany, cięcia chirurgiczne),
- plastry bezopatrunkowe/ przylepce w rolkach,
- plastry do skóry wrażliwej (np. z klejem silikonowym),
- plastry wodoodporne i oddychające,
- plastry chirurgiczne – paski do zbliżania brzegów rany.
Typowe zastosowania:
- zabezpieczenie ran po drobnych zabiegach,
- mocowanie kompresów, drenów, cewników,
- profilaktyka urazów skóry u pacjentów z cienką/kruchą skórą,
- wspomaganie zamykania niewielkich ran chirurgicznych.
Kryteria wyboru:
- siła i rodzaj adhezji (standardowa, mocna, delikatna),
- paroprzepuszczalność i ewentualna wodoodporność,
- hipoalergiczność kleju, minimalizacja odczynów skórnych,
- atraumatyczne zdejmowanie (kluczowe w opiece długoterminowej),
- szeroka gama rozmiarów i form.
W praktyce warto różnicować portfolio:
- SOR i izba przyjęć – plastry mocne, szybkie w użyciu,
- poradnie i POZ – uniwersalne plastry wyspowe i przylepce,
- ZOL, hospicja – plastry silikonowe i dla skóry wrażliwej.
Bandaże i opaski – od podtrzymania po kompresję
Najczęściej zamawiane są:
- bandaże dziane i tkane,
- bandaże elastyczne o różnym stopniu rozciągliwości,
- bandaże kohezyjne (samonapierające),
- bandaże kompresyjne (jedno- i wielowarstwowe),
- opaski siatkowe i podtrzymujące.
Zastosowanie:
- mocowanie i stabilizacja opatrunków,
- lekkie usztywnianie tkanek miękkich i stawów,
- kompresjoterapia (leczenie owrzodzeń żylnych i obrzęków),
- wstępne unieruchomienie po urazach.
Przy zakupach zwróć uwagę na:
- stopień elastyczności i deklarowany poziom ucisku,
- utrzymanie parametrów ucisku w czasie,
- przepuszczalność powietrza, zdolność odprowadzania potu,
- dopasowanie do kształtu kończyny i odporność na zsuwanie.
Warto wyraźnie oddzielić w specyfikacjach bandaże podtrzymujące od bandaży uciskowych – to inne grupy wyrobów o różnych wymaganiach jakościowych i klinicznych. Przykładem specjalistycznego rozwiązania są opaski uciskowe Biflex 16 Pratic, stosowane m.in. w kompresjoterapii.
Opatrunki specjalistyczne i zaawansowane – serce nowoczesnego leczenia ran
Do tej grupy należą m.in. [1][2][6][7]:
- opatrunki hydrożelowe,
- opatrunki hydrokoloidowe,
- piankowe opatrunki poliuretanowe (w tym superchłonne),
- opatrunki alginianowe i z włókien hydrofiber,
- opatrunki z dodatkiem srebra, PHMB, jodu, miodu i innych substancji przeciwbakteryjnych,
- opatrunki na rany z dużym wysiękiem,
- specjalistyczne opatrunki na oparzenia.
Główne wskazania:
- rany przewlekłe: owrzodzenia żylne i tętnicze, stopa cukrzycowa, odleżyny,
- rany pooperacyjne z ryzykiem zakażenia,
- oparzenia i rany trudno gojące się,
- rany zakażone lub z wysokim ryzykiem infekcji [2][7].
Najważniejsze cechy jakościowe:
- zdolność utrzymania optymalnej wilgotności łożyska rany (zasada „wilgotnego leczenia ran”) [2][6],
- wysoka chłonność i retencja wysięku,
- ochrona brzegów rany przed maceracją,
- atraumatyczne zdejmowanie (mniej bólu, mniejsze ryzyko uszkodzenia nowej tkanki),
- możliwość dopasowania do kształtu rany i okolicy anatomicznej,
- udokumentowana skuteczność kliniczna.
Dobrym przykładem opatrunku specjalistycznego o działaniu przeciwdrobnoustrojowym jest 3M Silvercel – opatrunek hydroalginianowy, stosowany w ranach zakażonych lub z wysokim ryzykiem infekcji.
To właśnie ta kategoria rośnie najszybciej na rynku – segment advanced wound care w Europie notuje stały wzrost, napędzany starzeniem populacji i rosnącą liczbą ran przewlekłych [1][8][9]. W Polsce dodatkowym motorem jest poszerzenie refundacji opatrunków specjalistycznych od 2023 roku [10][11].
Materiały do unieruchamiania i stabilizacji
Choć zwykle księgowane jako osobna grupa asortymentowa, w praktyce są zamawiane razem z opatrunkami:
- bandaże gipsowe,
- syntetyczne opatrunki unieruchamiające z włókien szklanych lub poliuretanów,
- prefabrykowane szyny (np. aluminiowe z pianką, termoplastyczne).
Zastosowanie:
- unieruchamianie złamań i zwichnięć,
- stabilizacja po zabiegach ortopedycznych,
- wstępne unieruchomienie w SOR i ZRM.
Przy zakupach:
- porównuj czas wiązania/utwardzania,
- uwzględniaj masę opatrunku i komfort pacjenta,
- sprawdzaj odporność na wilgoć i kompatybilność z badaniami obrazowymi.
Środki do oczyszczania ran i przygotowania pola zabiegowego
Do najczęściej używanych należą:
- roztwory do irygacji ran (NaCl 0,9%, Ringer, roztwory specjalistyczne),
- antyseptyki do ran (oktenidyna, PHMB, povidone iodine, chlorheksydyna),
- preparaty do dezynfekcji skóry przed zabiegiem,
- żele i płyny do wspomagania usuwania biofilmu [2][6].
Ważne rozróżnienie:
- oczyszczanie rany to co innego niż dezynfekcja skóry nieuszkodzonej – są to zwykle różne grupy produktów, podlegające różnym regulacjom (MDR vs BPR).
Kryteria wyboru:
- szerokie, ale bezpieczne dla tkanek spektrum przeciwdrobnoustrojowe [2],
- udokumentowana biozgodność (brak nadmiernej cytotoksyczności),
- kompatybilność z opatrunkami specjalistycznymi,
- wygodne formy podania (spraye, irygatory, żele).
W kontekście przygotowania pola zabiegowego i profilaktyki zakażeń istotną rolę odgrywają także systemy higieny rąk, np. dozowniki mydła i środków do dezynfekcji, które pomagają utrzymać wysoki standard kontroli zakażeń.
Akcesoria jednorazowe i ochronne
Przy procedurach opatrunkowych standardowo wykorzystuje się:
- rękawice jednorazowe (nitrylowe, winylowe, lateksowe),
- maseczki, przyłbice, czepki, fartuchy,
- podkłady chłonne i serwety zabiegowe,
- jednorazowe zestawy zabiegowe do zakładania opatrunków.
Od jakości tych elementów zależy bezpieczeństwo personelu i pacjenta. W specyfikacjach przetargowych warto odwoływać się do aktualnych norm EN/ISO dotyczących środków ochrony osobistej oraz do standardów kontroli zakażeń. Przykładem praktycznego rozwiązania są zestawy serwet uniwersalnych oraz podkłady medyczne, które ułatwiają utrzymanie czystości stanowiska zabiegowego.
Trendy w zamówieniach środków opatrunkowych w 2026 roku
Wzrost udziału opatrunków zaawansowanych
Rynek opatrunków zaawansowanych (piankowe, alginianowe, superchłonne, z substancjami antybakteryjnymi) rośnie w Europie szybciej niż segment tradycyjnych gaz i bandaży [1][8][9]. Wynika to z:
- rosnącej liczby pacjentów z ranami przewlekłymi,
- presji na skrócenie hospitalizacji i rozwój opieki ambulatoryjnej,
- konieczności ograniczania powikłań (zakażenia, rehospitalizacje).
Dla decydentów oznacza to konieczność:
- rozszerzenia koszyka opatrunków specjalistycznych,
- bliższej współpracy z personelem klinicznym przy określaniu zapotrzebowania,
- łączenia kryteriów cenowych z klinicznymi (czas gojenia, częstość zmian, powikłania) [2][6].
Profilaktyka zakażeń i kontrola biofilmu
Najnowsze wytyczne dotyczące leczenia ran podkreślają kluczową rolę biofilmu w utrzymywaniu przewlekłego stanu zapalnego [2][6]. Dobrze dobrane środki opatrunkowe i antyseptyczne pozwalają:
- ograniczyć obciążenie mikrobiologiczne,
- przerwać błędne koło przewlekłego stanu zapalnego,
- zmniejszyć zużycie antybiotyków ogólnych.
W 2026 roku coraz częściej w specyfikacjach pojawiają się:
- opatrunki z komponentem przeciwdrobnoustrojowym (srebro, PHMB, jod) [2][7],
- specjalistyczne roztwory i żele do zwalczania biofilmu,
- gotowe zestawy zabiegowe do leczenia ran.
Regulacje UE (MDR) i rosnące wymagania dokumentacyjne
Rozporządzenie MDR w pełni obowiązuje dla opatrunków i innych wyrobów medycznych [4]. Dla zakupów oznacza to konieczność weryfikacji:
- klasyfikacji wyrobu (I, Is, IIa, IIb) [5],
- certyfikatów jednostek notyfikowanych,
- danych klinicznych potwierdzających deklarowane wskazania,
- systemu nadzoru po wprowadzeniu do obrotu (PMS, PMCF).
W praktyce warto wymagać od dostawców nie tylko deklaracji zgodności, ale też streszczeń danych klinicznych i odniesień do aktualnych wytycznych (np. EWMA) [3]. Dodatkowo pomocne jest wdrażanie rozwiązań wspierających kontrolę procesów, takich jak testy do sterylizacji parowej klasy 6, które ułatwiają spełnianie wymogów sanitarno epidemiologicznych.
Digitalizacja i traceability
Coraz więcej placówek rozwija:
- systemy informatyczne do zarządzania magazynem i zużyciem opatrunków,
- rozwiązania oparte na kodach kreskowych lub RFID,
- integrację z systemami rozliczeniowymi i HIS/ERP.
Przy wyborze dostawcy opatrunków i akcesoriów warto więc analizować, czy:
- opakowania są przystosowane do automatycznego skanowania,
- producent wspiera wdrażanie rozwiązań traceability,
- dostępne są raporty i analizy zużycia na poziomie oddziału.
Zrównoważony rozwój
Choć w Polsce kryteria środowiskowe w przetargach są dopiero rozwijane, w Europie Zachodniej coraz częściej bierze się pod uwagę:
- ograniczenie plastiku w opakowaniach,
- użycie surowców odnawialnych lub biodegradowalnych,
- ślad węglowy łańcucha dostaw.
W perspektywie kilku lat można spodziewać się, że i w Polsce „zielone” kryteria będą coraz mocniej obecne także w zamówieniach na środki opatrunkowe.
Jak dobrać asortyment środków opatrunkowych do profilu placówki?
Gabinet POZ
Priorytetem są:
- uniwersalne kompresy, gaza, plastry wyspowe,
- przylepce do mocowania,
- bandaże podtrzymujące i elastyczne,
- ograniczona, ale celowana grupa opatrunków specjalistycznych (np. piankowe, hydrożelowe) do pierwszej interwencji w ranach przewlekłych,
- podstawowe środki do oczyszczania ran i dezynfekcji skóry.
Poradnie specjalistyczne i poradnie leczenia ran
Tutaj koszyk opatrunków powinien być zdecydowanie szerszy:
- różne typy opatrunków zaawansowanych (pianki, alginiany, hydrokoloidy, superchłonne),
- opatrunki z komponentem przeciwdrobnoustrojowym (dla ściśle określonych wskazań),
- specjalne kształty (pięta, sakrum, trudno dostępne okolice),
- wyspecjalizowane środki do oczyszczania ran i zwalczania biofilmu,
- zestawy zabiegowe usprawniające procedury.
SOR/izba przyjęć, oddziały zabiegowe
Kluczowe są:
- materiały umożliwiające szybkie tamowanie krwawienia i zabezpieczenie ran,
- opatrunki o wysokiej chłonności,
- bandaże kohezyjne i elastyczne do szybkiego mocowania,
- szeroki wachlarz plastrów i przylepców,
- systemy unieruchamiania (szyny, bandaże gipsowe/syntetyczne),
- zestawy zabiegowe dostosowane do najczęstszych procedur.
Opieka długoterminowa, ZOL, hospicja
Największym wyzwaniem są tutaj rany przewlekłe i krucha skóra pacjentów:
- opatrunki piankowe, superchłonne, alginianowe na rany z wysiękiem,
- plastry i przylepce dla skóry wrażliwej (silikon, kleje atraumatyczne),
- opatrunki zmniejszające częstość zmian (komfort pacjenta, mniejsze zużycie materiałów),
- materiały do profilaktyki odleżyn (podkłady, serwety, ochraniacze).
Praktyczny przewodnik zakupowy: kryteria wyboru i optymalizacja kosztów
Jak czytać specyfikacje i karty charakterystyki opatrunków?
Przy analizie ofert warto zwracać uwagę na:
- klasę wyrobu medycznego (I, Is, IIa, IIb) oraz numer jednostki notyfikowanej [5],
- parametry techniczne (chłonność, MVTR, czas utrzymania na ranie),
- skład materiałowy (rodzaj włókien, obecność substancji aktywnych),
- deklarowane wskazania kliniczne i przeciwwskazania,
- dane kliniczne (odniesienia do badań, wytycznych, rekomendacji) [2][6][7].
Cena vs bezpieczeństwo i skuteczność
Przy opatrunkach specjalistycznych sama cena za sztukę niewiele mówi. Istotniejsze są:
- średni czas gojenia rany przy stosowaniu danego typu opatrunków,
- liczba zmian opatrunku na tydzień,
- częstość powikłań (zakażenia, rehospitalizacje),
- zużycie dodatkowych materiałów (gaza, bandaże, środki do oczyszczania).
Analizy kliniczne wskazują, że dobrze dobrane opatrunki zaawansowane mogą w dłuższej perspektywie obniżyć całkowite koszty leczenia ran [2][6], mimo wyższej ceny jednostkowej.
Planowanie minimalnych i optymalnych stanów magazynowych
Dobra praktyka to:
- analiza zużycia z ostatnich 12 miesięcy z podziałem na oddziały,
- identyfikacja pozycji krytycznych (bez których nie można bezpiecznie prowadzić procedur),
- wyznaczenie minimalnych stanów (bezpieczny bufor) i stanów docelowych (optymalny poziom),
- wdrożenie prostych wskaźników rotacji i alarmów (ręcznych lub w systemie IT),
- regularny przegląd listy SKU i eliminacja rzadko używanych duplikatów.
W planowaniu wyposażenia magazynu warto uwzględnić nie tylko opatrunki, ale też kluczowy sprzęt ogólnomedyczny oraz cewniki i worki na mocz, które są niezbędne w codziennej pracy wielu oddziałów.
Rola edukacji personelu – gdzie pomaga Admed Medical Partner
Nawet najlepiej dobrany asortyment nie przyniesie oczekiwanych efektów bez kompetentnego użycia. Dlatego tak ważne są:
- szkolenia z doboru opatrunków do typu rany,
- aktualizacja wiedzy zgodnie z wytycznymi (np. EWMA, krajowe rekomendacje) [2][3][6],
- budowa spójnych protokołów postępowania z raną ostrą i przewlekłą.
Admed Medical Partner jako organizacja non profit specjalizująca się w promocji zdrowia może pełnić rolę merytorycznego partnera edukacyjnego dla placówek – wspierać je w:
- interpretacji nowych wytycznych,
- planowaniu szkoleń dla zespołów,
- tworzeniu praktycznych standardów leczenia ran i racjonalnej polityki zakupowej.
Najczęstsze błędy przy zamawianiu środków opatrunkowych
- Koncentracja wyłącznie na cenie jednostkowej – bez analizy całkowitego kosztu leczenia (TCO) i wpływu na wyniki kliniczne.
- Brak różnicowania asortymentu między oddziałami – ten sam koszyk dla POZ, SOR i ZOL prowadzi do nadmiarów jednych materiałów i braków innych.
- Niedostateczna weryfikacja zgodności z MDR – przyjmowanie na magazyn wyrobów o niejasnym statusie regulacyjnym lub bez pełnej dokumentacji [4][5].
- Przetargi bez udziału praktyków – brak konsultacji z pielęgniarkami, lekarzami i zespołami leczenia ran skutkuje wyborem produktów nieadekwatnych do realnych potrzeb.
- Brak standardów stosowania – każdy zespół używa opatrunków „po swojemu”, co utrudnia kontrolę kosztów i ocenę skuteczności.
- Ignorowanie wsparcia edukacyjnego dostawców i organizacji eksperckich – pomijanie szkoleń, warsztatów i zasobów wiedzy (np. EWMA, Admed Medical Partner) utrwala przestarzałe praktyki.
Checklista dla osoby odpowiedzialnej za zakupy środków opatrunkowych
- Czy posiadamy aktualne dane o zużyciu opatrunków z podziałem na oddziały i typy ran?
- Czy koszyk asortymentu jest dostosowany do profilu naszej placówki (POZ, poradnie, SOR, ZOL itp.)?
- Czy każdy wyrób ma:
- oznakowanie CE i jasną klasyfikację MDR,
- aktualny certyfikat jednostki notyfikowanej (dla klas wyższych),
- dostępną kartę charakterystyki i dane kliniczne?
- Czy mamy zdefiniowane minimalne i optymalne stany magazynowe dla kluczowych pozycji?
- Czy przetargi i większe zamówienia są konsultowane z personelem klinicznym (pielęgniarki, lekarze, zespół leczenia ran)?
- Czy zapewniamy personelowi dostęp do aktualnych szkoleń i materiałów edukacyjnych na temat leczenia ran i doboru opatrunków (np. zasoby EWMA, inicjatywy edukacyjne Admed Medical Partner) [3]?
- Czy monitorujemy wskaźniki efektywności: czas gojenia, częstość zakażeń, zużycie opatrunków specjalistycznych?
- Czy rozważamy aspekty środowiskowe (rodzaj opakowań, ilość odpadów) przy wyborze asortymentu?
FAQ – najczęstsze pytania decydentów zakupowych
Czy warto inwestować w droższe opatrunki specjalistyczne, jeśli budżet jest ograniczony?
W wielu przypadkach tak. Opatrunki zaawansowane, choć droższe jednostkowo, mogą:
- skrócić czas leczenia,
- zmniejszyć liczbę zmian,
- ograniczyć powikłania i rehospitalizacje [2][6]. Warto jednak, by decyzje podejmować wspólnie z zespołem klinicznym i w oparciu o obowiązujące wytyczne.
Jakie minimalne kategorie opatrunków powinien mieć każdy gabinet POZ?
Zwykle wystarczy dobrze dobrany zestaw:
- gaza i kompresy (jałowe i niejałowe),
- plastry z opatrunkiem i przylepce,
- bandaże elastyczne i podtrzymujące,
- kilka typów opatrunków specjalistycznych do najczęstszych wskazań,
- podstawowe środki do oczyszczania ran i dezynfekcji skóry. Szczegóły warto oprzeć na analizie lokalnej populacji pacjentów.
Na co zwrócić uwagę przy porównywaniu ofert różnych dostawców?
Poza ceną jednostkową ważne są:
- parametry kliniczne i techniczne (chłonność, MVTR, atraumatyczność),
- dowody kliniczne i rekomendacje [2][3][7],
- jakość i przejrzystość dokumentacji MDR [4][5],
- wsparcie edukacyjne i serwisowe,
- możliwości integracji z systemami informatycznymi (traceability).
W obszarze akcesoriów jednorazowych warto porównać m.in. ofertę rękawic winylowych oraz specjalistycznych ręczników o niskiej pylnosci, które wpływają na komfort pracy i ograniczenie zanieczyszczeń.
Czy kryteria środowiskowe mają dziś realne znaczenie przy zakupach opatrunków?
Na razie głównie w dużych szpitalach i w przetargach międzynarodowych, ale trend jest wyraźny. Warto przygotować się na to, że w perspektywie kilku lat „zielone” kryteria mogą stać się standardem również w Polsce.
Podsumowanie
Najczęściej zamawiane środki opatrunkowe w profesjonalnych gabinetach medycznych w 2026 roku to już nie tylko gaza i klasyczne bandaże. Coraz większą rolę odgrywają opatrunki specjalistyczne, zaawansowane środki do oczyszczania ran, a także dobrze dobrane akcesoria jednorazowe i systemy unieruchamiania. O sukcesie decyduje umiejętne połączenie wymogów klinicznych, regulacyjnych i ekonomicznych.
Admed Medical Partner może wspierać placówki w tej zmianie jako partner edukacyjny – pomagając interpretować wytyczne, planować szkolenia i budować racjonalną politykę zaopatrzenia w środki opatrunkowe. Dzięki temu zakupy stają się nie tylko formalnym obowiązkiem, ale realnym narzędziem poprawy jakości opieki nad pacjentem.
Źródła
[1] Europe Wound Dressing Market Size, Share, & Growth, 2034: https://www.marketdataforecast.com/market-reports/europe-wound-dressing-market
[2] Modern Approaches in Wounds Management: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10489962/
[3]EWMA Resource Library – wytyczne i materiały edukacyjne dotyczące leczenia ran: https://ewma.org/resource-library/
[4] Regulation (EU) 2017/745 on Medical Devices (MDR): https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2017/745/oj
[5] Understanding the Classification of Medical Devices under EU MDR 2017/745: https://www.dqsglobal.com/en/explore/blog/understanding-the-classification-of-medical-devices-under-eu-mdr
[6] Specjalistyczne, kombinowane, tradycyjne. Co należy wiedzieć o opatrunkach?: https://archiwum.aptekarzpolski.pl/wiedza/specjalistyczne-kombinowane-tradycyjne-co-nalezy-wiedziec-o-opatrunkach/
[7] Opatrunki specjalistyczne w leczeniu ran: https://www.termedia.pl/Journal/-153/pdf-50517-10
[8] Europe Advanced Wound Care Management Market – raport rynkowy: https://www.mordorintelligence.com/industry-reports/europe-advanced-wound-care-management-market-industry
[9] Europe Wound Care Market Size & Growth Forecast to 2031: https://www.marketsandmarkets.com/Market-Reports/europe-wound-care-market-265465503.html
[10] Opatrunki stosowane w trakcie leczenia ran przewlekłych – dane e-Zdrowie: https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/zdrowe-dane/zestawienia/rany-przewlekle-opatrunki
[11] Od 1 lipca wchodzą ważne zmiany dla pacjentów. MZ: nowa kategoryzacja opatrunków specjalistycznych: https://www.rynekzdrowia.pl/Prawo/Od-1-lipca-wchodza-wazne-zmiany-dla-pacjentow-MZ-obiecuje-oszczednosci,246922,2.html
Validate your login