JODODERMA - rzadka reakcja skórna na jod

Jododermia (łac. iododerma) to rzadka choroba skóry o podłożu nadwrażliwości, związana z ekspozycją organizmu na jod lub jego związki. Najczęściej występuje po podaniu jodu drogą doustną, dożylną (np. środki kontrastowe) lub miejscową, rzadziej po ekspozycji zawodowej. Zmiany skórne mogą mieć burzliwy przebieg i przypominać inne choroby dermatologiczne, co utrudnia rozpoznanie.

Patogeneza

Dokładny mechanizm powstawania jododermii nie jest do końca poznany. Uważa się, że jest to reakcja nadwrażliwości typu immunologicznego, niezależna od dawki jodu. Szczególną rolę odgrywa:

 - upośledzone wydalanie jodu (np. w niewydolności nerek),

- nadmierna akumulacja jodu w skórze,

- nieprawidłowa reakcja neutrofilów.

Do substancji mogących wywołać jododermię należą m.in.:

- środki kontrastowe zawierające jod,

- leki i suplementy z jodem,

- płyny dezynfekujące (np. jodyna).

Obraz kliniczny

Zmiany skórne pojawiają się zwykle kilka dni do kilku tygodni po ekspozycji na jod. Mają różnorodny charakter, najczęściej są to:

- bolesne krosty i guzki,

- zmiany ropne i naciekowe,

- owrzodzenia,

- rzadziej zmiany pęcherzowe.

Lokalizują się głównie na:

- twarzy,

- szyi,

- kończynach górnych,

- tułowiu.

Zmianom skórnym mogą towarzyszyć objawy ogólne, takie jak gorączka czy złe samopoczucie.

Diagnostyka

Rozpoznanie jododermii opiera się na:

- dokładnym wywiadzie (kontakt z jodem),

- obrazie klinicznym,

- badaniu histopatologicznym skóry (naciek neutrofilowy, zmiany zapalne).

W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić m.in.:

- trądzik piorunujący,

- piodermię,

- zgorzelinowe zapalenie skóry (pyoderma gangrenosum),

- reakcje polekowe.

Leczenie

Podstawą leczenia jest natychmiastowe odstawienie źródła jodu. W zależności od nasilenia objawów stosuje się:

- glikokortykosteroidy ogólne lub miejscowe,

- leki przeciwzapalne,

- w ciężkich przypadkach – hospitalizację i leczenie immunosupresyjne.

Zmiany skórne zwykle ustępują w ciągu kilku tygodni, choć mogą pozostawić blizny.

Rokowanie i profilaktyka

Rokowanie jest na ogół dobre, pod warunkiem szybkiego rozpoznania i eliminacji jodu. U pacjentów z rozpoznaną jododermią należy unikać ponownej ekspozycji na jod, zwłaszcza w postaci środków kontrastowych.