Astrocytoma

Astrocytoma to jeden z najczęstszych nowotworów mózgu i rdzenia kręgowego, wywodzący się z astrocytów – komórek glejowych pełniących funkcję podporową i odżywczą dla neuronów. Jest to nowotwór pierwotny ośrodkowego układu nerwowego (OUN), który może mieć różne stopnie złośliwości i różnorodny przebieg kliniczny.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) dzieli astrocytomy na cztery stopnie złośliwości:

• I stopień – astrocytoma pilocytarna (łagodna, dobrze odgraniczona, rosnąca powoli, często u dzieci)
• II stopień – astrocytoma o niskim stopniu złośliwości (wolnorosnąca, ale mogąca przekształcić się w bardziej agresywną postać)
• III stopień – astrocytoma anaplastyczna (szybszy wzrost, większa inwazyjność, częstsza u dorosłych)
• IV stopień – glejak wielopostaciowy (glioblastoma multiforme, najbardziej agresywny i szybko rosnący nowotwór mózgu)

Objawy astrocytomy zależą od lokalizacji i wielkości guza. Najczęściej występują:

• bóle głowy
• napady padaczkowe
• zaburzenia pamięci i koncentracji
• osłabienie kończyn
• zmiany osobowości
• zaburzenia widzenia i mowy

Podstawowymi metodami diagnostycznymi są:

• Rezonans magnetyczny (MRI) – najdokładniejsze badanie obrazowe
• Tomografia komputerowa (TK) – pomocna w przypadkach pilnych
• Biopsja mózgu – pozwala na określenie rodzaju i stopnia złośliwości guza
• Badania molekularne – identyfikacja mutacji genetycznych istotnych dla wyboru leczenia

Leczenie astrocytomy zależy od jej stopnia złośliwości i lokalizacji. Podstawowe metody terapeutyczne to:

• Chirurgiczne usunięcie guza – pierwsza linia leczenia, jeśli jest technicznie możliwe
• Radioterapia – stosowana po operacji lub jako leczenie paliatywne
• Chemioterapia – leki cytostatyczne, zwłaszcza w przypadku nowotworów o wyższej złośliwości
• Terapie celowane i immunoterapia – wciąż rozwijane, mające na celu blokowanie specyficznych szlaków molekularnych guza

Rokowanie w astrocytomach zależy od ich stopnia złośliwości. Guzy o niskim stopniu (I i II) mogą być skutecznie leczone chirurgicznie, natomiast glejak wielopostaciowy (IV) ma bardzo złe rokowanie, z medianą przeżycia wynoszącą około 12–18 miesięcy.

Astrocytoma to heterogenna grupa nowotworów ośrodkowego układu nerwowego, której przebieg i rokowanie zależą od stopnia złośliwości. Wczesna diagnostyka oraz wielospecjalistyczne podejście do leczenia są kluczowe dla poprawy jakości życia pacjentów. Nowoczesne terapie, w tym immunoterapia i terapie celowane, dają nadzieję na poprawę wyników leczenia w przyszłości.