Rany kłute są szczególnym rodzajem urazów, które powstają na skutek wniknięcia ostrego, wąskiego przedmiotu w ciało. Najczęściej są wynikiem przypadkowych skaleczeń (np. gwoździem, szkłem, drutem), ale mogą też wystąpić w wyniku przemocy lub wypadków w pracy. W przeciwieństwie do ran ciętych, w których mamy do czynienia z szerokim otwarciem skóry, rany kłute mają niewielki otwór wejściowy, ale mogą sięgać głęboko, powodując poważne obrażenia wewnętrzne.
Rodzaje ran kłutych
Rany kłute różnią się między sobą w zależności od:
- głębokości – płytkie lub głębokie, mogą sięgać do mięśni, narządów lub kości
- rodzaju przedmiotu – igły, gwoździe, szkło, pręty metalowe, noże
- czystości narzędzia – sterylne (np. igła iniekcyjna) lub skażone (np. zardzewiały gwóźdź)
- miejsca ciała – np. kończyny, klatka piersiowa, jama brzuszna
Te czynniki wpływają na ocenę ryzyka i dalsze postępowanie.
Zagrożenia wynikające z ran kłutych
Chociaż rana może wydawać się mała, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia. Oto najczęstsze powikłania:
Krwotok wewnętrzny – w szczególności w przypadku ran głębokich w okolicy jamy brzusznej, klatki piersiowej lub szyi.
Uszkodzenie narządów – np. płuc, wątroby, jelit, nerwów czy naczyń krwionośnych.
Zakażenia bakteryjne – m.in. tężec, zgorzel gazowa (Clostridium), zakażenia paciorkowcami i gronkowcami.
Zatrzymanie przedmiotu w ranie – fragmenty szkła, drzazgi, metal mogą pozostać wewnątrz i prowadzić do powikłań.
Wstrząs – może wystąpić przy silnym bólu, dużym krwotoku lub w wyniku urazu narządów wewnętrznych.
Szczegółowe postępowanie w pierwszej pomocy
- Zabezpieczenie miejsca zdarzenia
Upewnij się, że nic nie zagraża Twojemu bezpieczeństwu. Jeśli to możliwe, załóż rękawiczki ochronne.
- Ocena rany
Sprawdź, czy rana krwawi, czy znajduje się w niej ciało obce i czy poszkodowany jest przytomny.
- Nie usuwaj ciała obcego
Jeśli przedmiot znajduje się w ranie, absolutnie go nie wyciągaj. Zabezpiecz go przed ruchem – można to zrobić, stosując opatrunki po bokach i mocując je bandażem.
- Zatamuj krwawienie (jeśli nie ma przedmiotu w ranie)
Przyłóż jałowy opatrunek i uciskaj ranę. Jeśli to rana kończyny, unieś ją lekko, aby zmniejszyć krwawienie.
- Zadbaj o komfort poszkodowanego
Pomóż mu usiąść lub się położyć, rozmawiaj spokojnie, obserwuj jego stan.
- Wezwij pogotowie ratunkowe – numer 112 lub 999
Poinformuj, że rana może być głęboka, możliwe jest ciało obce w ranie lub ryzyko tężca.
- Nie podawaj niczego do jedzenia i picia
W przypadku konieczności operacji osoba nie powinna być karmiona ani pojona.
Błędy, których należy unikać
- Próba samodzielnego wyciągania przedmiotu z rany
- Płukanie głębokiej rany dużą ilością wody
- Zaklejanie głębokiej rany plastrem
- Ignorowanie bólu i objawów wewnętrznego krwawienia
- Zaniechanie kontaktu z lekarzem po skaleczeniu brudnym przedmiotem
Znaczenie pomocy lekarskiej
- Rana kłuta, nawet jeśli nie wygląda poważnie, wymaga konsultacji z lekarzem. W placówce medycznej mogą zostać podjęte następujące działania:
- podanie szczepionki przeciwtężcowej
- podanie antybiotyków
- chirurgiczne oczyszczenie rany
- badania obrazowe (np. USG, RTG) w celu wykrycia ewentualnych ciał obcych lub uszkodzeń
- hospitalizacja, jeśli rana była głęboka i zagrażała życiu
Rany kłute są zdradliwe, ponieważ ich rozmiar zewnętrzny nie odzwierciedla często stopnia zagrożenia wewnętrznego. Niezależnie od miejsca i głębokości, każda rana tego typu wymaga rozwagi, szybkiego działania i oceny medycznej. Pamiętaj – nie wyciągaj wbitych przedmiotów, zatamuj krwawienie, wezwij pomoc i zabezpiecz poszkodowanego do czasu przyjazdu ratowników. Odpowiednia pierwsza pomoc może uratować zdrowie, a nawet życie.
11.05.2025 
4 min. 
Validate your login