Jeden guzek, wielkie znaczenie – o raku jądra

Rak jądra to nowotwór złośliwy rozwijający się w jądrach, czyli męskich narządach rozrodczych odpowiedzialnych za produkcję plemników i testosteronu. Choć jest to choroba stosunkowo rzadka, stanowi najczęstszy nowotwór u młodych mężczyzn, zwykle między 15. a 40. rokiem życia. Dobra wiadomość jest taka, że przy wczesnym wykryciu rak jądra jest jednym z najlepiej rokujących nowotworów.

Rodzaje raka jądra

Większość nowotworów jądra wywodzi się z komórek rozrodczych i dzieli się na:

• Nasieniaki (seminoma) – rosną wolniej, zwykle występują u nieco starszych mężczyzn i bardzo dobrze reagują na leczenie.
• Nienasieniaki (non-seminoma) – rosną szybciej i częściej dają przerzuty; obejmują m.in. raka zarodkowego, potworniaka czy kosmówczaka.

Czasem spotyka się guzy mieszane, zawierające cechy obu typów.

Czynniki ryzyka

Do najważniejszych czynników zwiększających ryzyko zachorowania należą:

• wnętrostwo (niezstąpienie jądra do moszny w dzieciństwie),
• występowanie raka jądra w rodzinie,
• wcześniejsze zachorowanie na raka jednego jądra,
• niektóre zaburzenia genetyczne.

Warto podkreślić, że choroba może wystąpić także u mężczyzn bez żadnych znanych czynników ryzyka.

Objawy

Najczęstsze objawy raka jądra to:

• bezbolesny guz lub powiększenie jądra,
• uczucie ciężaru w mosznie,
• zmiana konsystencji jądra (staje się twardsze),
• ból w podbrzuszu lub pachwinie (rzadziej),
• w zaawansowanych stadiach: ból pleców, kaszel lub duszność (objawy przerzutów).

Każda niepokojąca zmiana powinna być pilnie skonsultowana z lekarzem.

Diagnostyka

Podstawą rozpoznania są:

• badanie lekarskie i USG jąder,
• badania krwi (markery nowotworowe, np. AFP, β-hCG),
• tomografia komputerowa w celu oceny ewentualnych przerzutów.

Leczenie

Leczenie zależy od typu nowotworu i stopnia zaawansowania, ale najczęściej obejmuje:

• operacyjne usunięcie chorego jądra (orchidektomia),
• chemioterapię,
• radioterapię (głównie w przypadku nasieniaków).

U wielu pacjentów możliwe jest zachowanie płodności – przed leczeniem często proponuje się zamrożenie nasienia.

Rokowanie i profilaktyka

Rokowanie w raku jądra jest bardzo dobre – wyleczalność przekracza 90%, zwłaszcza gdy choroba zostanie wcześnie wykryta. Kluczową rolę odgrywa samobadanie jąder, które każdy mężczyzna powinien wykonywać raz w miesiącu, najlepiej po ciepłej kąpieli lub prysznicu.

Rak jądra to poważna, ale w dużej mierze wyleczalna choroba, jeśli zostanie wcześnie rozpoznana. Świadomość objawów, regularne samobadanie oraz szybka konsultacja lekarska w przypadku niepokojących zmian mogą uratować zdrowie, a nawet życie.