Jelito drażliwe (IBS) – czym jest, objawy, przyczyny i leczenie
Tags
zmiana rytmu wypróżnień zespół jelita drażliwego zaparcia zaburzenia czynnościowe jelit wzdęcia wsparcie psychologiczne stres śluz w stolcu skurcze brzucha przewód pokarmowy probiotyki oś jelito–mózg nadwrażliwość trzewna mikroflora jelitowa leczenie IBS kryteria rzymskie IV jelito grube jelito drażliwe jakość życia Irritable Bowel Syndrome IBS farmakoterapia dieta low FODMAP diagnostyka IBS czynniki emocjonalne bóle brzucha biegunka

Zespół jelita drażliwego (IBS, ang. Irritable Bowel Syndrome) to przewlekłe zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego, które dotyczy głównie jelita grubego. Choroba ta charakteryzuje się nawracającymi dolegliwościami ze strony układu pokarmowego, bez widocznych zmian organicznych w badaniach diagnostycznych. IBS nie zagraża życiu, ale może znacząco obniżać komfort codziennego funkcjonowania.

 

Objawy jelita drażliwego

Objawy IBS mogą różnić się nasileniem i charakterem u poszczególnych osób. Najczęściej występują:

  • bóle i skurcze brzucha, często ustępujące po wypróżnieniu
  • wzdęcia i uczucie pełności
  • biegunki, zaparcia lub naprzemienne występowanie obu
  • zmiana konsystencji i częstotliwości stolca
  • uczucie niepełnego wypróżnienia
  • obecność śluzu w stolcu

Dolegliwości często nasilają się po posiłkach oraz w sytuacjach stresowych.

 

Postacie IBS

Wyróżnia się kilka postaci zespołu jelita drażliwego:

  • IBS-D – z przewagą biegunek
  • IBS-C – z przewagą zaparć
  • IBS-M – postać mieszana (biegunki i zaparcia)
  • IBS-U – postać niesklasyfikowana

 

Przyczyny IBS

Dokładna przyczyna jelita drażliwego nie jest w pełni poznana. Uważa się, że IBS ma podłoże wieloczynnikowe, do którego należą:

  • zaburzenia osi jelito–mózg
  • nadwrażliwość trzewna jelit
  • zaburzenia motoryki jelit
  • przewlekły stres i czynniki emocjonalne
  • przebyte infekcje jelitowe
  • zaburzenia mikroflory jelitowej

IBS częściej występuje u osób młodych oraz u kobiet.

 

Diagnostyka

Rozpoznanie IBS opiera się głównie na kryteriach klinicznych (np. kryteria rzymskie IV) oraz wykluczeniu innych chorób, takich jak:

  • choroby zapalne jelit
  • celiakia
  • nietolerancje pokarmowe
  • nowotwory przewodu pokarmowego

W diagnostyce mogą być zlecane badania krwi, kału oraz badania obrazowe.

 

Leczenie i postępowanie

Nie istnieje jedno uniwersalne leczenie IBS, jednak odpowiednie postępowanie pozwala skutecznie kontrolować objawy. Obejmuje ono:

  • zmianę diety (np. dieta low FODMAP)
  • regularne spożywanie posiłków
  • unikanie produktów nasilających objawy
  • farmakoterapię (leki rozkurczowe, przeciwbiegunkowe, przeczyszczające)
  • probiotyki
  • wsparcie psychologiczne i redukcję stresu

Leczenie powinno być dostosowane indywidualnie do pacjenta.

 

Wpływ IBS na jakość życia

Zespół jelita drażliwego może prowadzić do:

  • obniżonej jakości życia
  • ograniczeń w życiu zawodowym i społecznym
  • lęku i napięcia psychicznego
  • częstych wizyt lekarskich

Dlatego tak ważne jest zrozumienie choroby i kompleksowe podejście do leczenia.

 

Jelito drażliwe (IBS) to przewlekłe, czynnościowe zaburzenie jelit, które choć nie jest groźne, może być bardzo uciążliwe. Wczesna diagnoza, odpowiednia dieta, redukcja stresu oraz współpraca z lekarzem i dietetykiem pozwalają skutecznie łagodzić objawy i poprawić jakość życia pacjentów.