Chłoniak Hodgkina i chłoniaki nieziarnicze

Chłoniaki to nowotwory układu chłonnego, wywodzące się z limfocytów – kluczowych komórek odpowiedzialnych za odporność. Powstają w wyniku nieprawidłowego, niekontrolowanego podziału limfocytów w węzłach chłonnych, śledzionie lub innych narządach.

Choroby te dzielą się na dwie główne grupy:

• Chłoniak Hodgkina (HL, Hodgkin lymphoma)
• Chłoniaki nieziarnicze (NHL, Non-Hodgkin lymphomas)

Choć obie grupy obejmują choroby wywodzące się z limfocytów, różnią się przebiegiem, rokowaniem oraz sposobem leczenia.

Chłoniak Hodgkina (HL)

Chłoniak Hodgkina to nowotwór limfoidalny charakteryzujący się obecnością komórek Reed-Sternberga. Występuje rzadziej niż chłoniaki nieziarnicze, a jego szczyt zachorowań przypada na dwie grupy wiekowe: młodych dorosłych (20–35 lat) oraz osoby po 60. roku życia.

Najczęstsze symptomy to:

• Powiększenie węzłów chłonnych, najczęściej szyjnych, nadobojczykowych lub śródpiersiowych
• Gorączka, często nocna
• Obfite poty nocne
• Utrata masy ciała
• Utrzymujący się kaszel lub duszność (gdy zajęte są węzły śródpiersiowe)
• Świąd skóry
• Tzw. objawy B (gorączka, poty nocne, spadek masy ciała) mają znaczenie rokownicze

Diagnostyka obejmuje:

• biopsję węzła chłonnego (konieczną do potwierdzenia obecności komórek Reed-Sternberga)
• badania krwi
• obrazowanie: TK, PET-CT
• ocenę stopnia zaawansowania wg klasyfikacji Ann Arbor

Najczęściej stosuje się:

• chemioterapię (schematy ABVD, BEACOPP)
• radioterapię
• immunoterapię (np. przeciwciała anty-CD30)
• w przypadkach nawrotowych – przeszczepienie komórek macierzystych

Rokowania

Chłoniak Hodgkina jest jednym z najlepiej rokujących nowotworów układu chłonnego – wczesne stadia mogą być wyleczone w ponad 90% przypadków.

Chłoniaki nieziarnicze (NHL)

Chłoniaki nieziarnicze stanowią bardzo zróżnicowaną grupę ponad 60 jednostek chorobowych. Najczęściej wywodzą się z limfocytów B (ok. 85%), rzadziej z T lub komórek NK.

Dzieli się je na:

• chłoniaki indolentne (powolne, łagodniejsze, np. chłoniak grudkowy)
• chłoniaki agresywne (np. DLBCL – chłoniak rozlany z dużych komórek B)
• chłoniaki bardzo agresywne (np. chłoniak Burkitta)

Objawy NHL mogą być podobne do HL, ale przebieg częściej jest nieregularny:

• powiększenie węzłów chłonnych
• objawy ogólne: gorączka, poty nocne, utrata masy ciała
• zmęczenie
• ból brzucha lub uczucie pełności (gdy zajęta śledziona)
• częstsze zajęcie narządów pozalimfatycznych: skóry, mózgu, przewodu pokarmowego

Podstawą rozpoznania jest:

• biopsja zajętego węzła chłonnego lub narządu
• badania immunohistochemiczne
• badania genetyczne i molekularne
• obrazowanie (TK, PET-CT)
• klasyfikacja wg WHO i stopniowanie Ann Arbor

Dobór terapii zależy od typu chłoniaka, zaawansowania i agresywności. Stosuje się:

• chemioterapię (np. R-CHOP w DLBCL)
• immunoterapię (przeciwciała monoklonalne, CAR-T)
• terapie celowane (inhibitory kinaz, leki immunomodulujące)
• radioterapię
• przeszczepy komórek macierzystych, głównie w nawrotach
• Chłoniaki indolentne często mają przewlekły przebieg — nie zawsze wymagają natychmiastowego leczenia („watch and wait”)

Rokowanie zależy od typu chłoniaka:

• chłoniaki indolentne – wysoka przeżywalność, ale częste nawroty
• chłoniaki agresywne – dobre rokowanie przy szybkim wdrożeniu leczenia
• chłoniaki bardzo agresywne – wymagają natychmiastowej terapii, ale u części chorych można uzyskać wyleczenie

Chłoniak Hodgkina i chłoniaki nieziarnicze to nowotwory układu chłonnego, różniące się przebiegiem klinicznym, rokowaniem i sposobami terapii. HL charakteryzuje się obecnością komórek Reed-Sternberga i na ogół bardzo dobrym rokowaniem. NHL stanowią szeroką, zróżnicowaną grupę chorób, od postaci powolnych i przewlekłych po skrajnie agresywne, wymagające intensywnego leczenia.