W polskiej medycynie rok 2025 zapisał się jako historyczny przełom. Po raz pierwszy udało się przekroczyć barierę 1000 zgłoszonych dawców pośmiertnych, co przełożyło się na rekordową liczbę prawie 2300 uratowanych istnień. Jednak za każdą statystyką sukcesu kryje się drugi, cichszy rejestr – Krajowa Lista Osób Oczekujących na Przeszczepienie.
Bilans Nadziei: Kto czeka najdłużej?
Choć polska transplantologia nabiera tempa, kolejka pacjentów, dla których jedyną szansą jest „dar życia”, pozostaje stabilna i długa. Według danych Poltransplantu, w 2026 roku na liście stale widnieje od 1 700 do blisko 1 900 osób.
Struktura oczekujących (stan na przełom 2025/2026):
Nerka: To absolutny „szczyt” listy. Na nową nerkę czeka średnio 1 000 – 1 100 osób. Dobrą wiadomością jest to, że w 2025 roku wykonano rekordowe 1 227 takich przeszczepień.
Wątroba: Drugi najbardziej potrzebny narząd. W kolejce stale znajduje się ok. 150–160 pacjentów.
Serce i Płuca: To walka z najtrudniejszym przeciwnikiem – czasem. Na nowe serce czeka obecnie ok. 70–80 osób, a na płuca ok. 40–50.
Tkanki oka: Choć nie ratują życia w sensie biologicznym, przywracają widzenie. Tutaj kolejka jest najdłuższa – na przeszczep rogówki czeka ponad 3 500 osób.
Dlaczego rekordy to wciąż za mało?
Mogłoby się wydawać, że skoro wykonujemy ponad 2,2 tys. przeszczepów rocznie, a na liście jest 1,8 tys. osób, to problem powinien zniknąć. Rzeczywistość jest jednak bardziej skomplikowana:
Dynamika listy: Każdego miesiąca na listę trafiają nowi pacjenci. Gdy jeden chory opuszcza oddział z nowym narządem, jego miejsce zajmuje kolejny.
Zgodność tkankowa: To nie jest prosta kolejka „kto pierwszy, ten lepszy”. Dobór dawcy i biorcy to skomplikowane równanie biologiczne.
Dawstwo żywe: W Polsce przeszczepy od żywych dawców (np. nerki czy fragmentu wątroby) to wciąż tylko ok. 5-6% wszystkich zabiegów. W krajach takich jak Skandynawia czy USA ten odsetek jest znacznie wyższy, co realnie skraca czas oczekiwania.
Nowoczesne technologie w służbie biorcom
Rok 2025 przyniósł upowszechnienie technik perfuzji narządów. Pozwalają one „zregenerować” narząd pobrany od dawcy, ocenić jego funkcje poza organizmem i wydłużyć czas, w którym może on bezpiecznie czekać na operację. Dzięki temu narządy, które dawniej mogły zostać odrzucone jako zbyt obciążone ryzykiem, dziś dają pacjentom drugą szansę.
Twój głos ma znaczenie
W Polsce obowiązuje zasada zgody domniemanej – jeśli nie wyraziliśmy sprzeciwu w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów, uznaje się nas za potencjalnych dawców. Jednak w praktyce lekarze zawsze rozmawiają z rodziną.
Warto wiedzieć: Największym darem, jaki możesz przekazać swoim bliskim, nie jest testament, ale jasna informacja: "Jeśli mi się coś stanie, chcę pomóc innym". To jedna krótka rozmowa, która może skrócić Krajową Listę Oczekujących o kilka pozycji.
Wiedza zamiast lęku
Transplantacja to proces, który dla laika bywa niezrozumiały i przerażający. Kompendium powstało po to, by rozbić ten skomplikowany system na czynniki pierwsze. Nie jest to suchy podręcznik medyczny, lecz interdyscyplinarny przewodnik, który łączy twarde dane z empatią.
Trzy filary wsparcia: Co znajdziemy w środku?
1. Pacjent: Od kwalifikacji do „nowych urodzin”
Dla osoby oczekującej na narząd, kompendium jest mapą drogową. Wyjaśnia nie tylko aspekty medyczne, ale i praktyczne:
Jak dbać o kondycję fizyczną, czekając na telefon z ośrodka?
Co oznacza status „pilny” na liście oczekujących?
Jak przetrwać pierwsze miesiące po operacji, by nie odrzucić przeszczepu? (szczegółowy instruktaż przyjmowania leków immunosupresyjnych).
Rodzina: Wsparcie w cieniu operacji
Bliscy pacjenta często czują się bezradni. Kompendium poświęca im osobną przestrzeń, ucząc, jak rozmawiać z chorym i jak radzić sobie z własnym obciążeniem psychicznym. Co niezwykle ważne, publikacja ta rzetelnie tłumaczy kwestię dawstwa pośmiertnego, pomagając rodzinom zrozumieć procedury stwierdzania śmierci mózgu, co jest kluczowe dla budowania zaufania do systemu.
Personel medyczny: Standardy i komunikacja
Nawet dla doświadczonych medyków transplantologia jest wyzwaniem. Kompendium dostarcza lekarzom i pielęgniarkom:
Aktualne wytyczne dotyczące opieki nad pacjentem „trudnym” immunologicznie.
Narzędzia komunikacyjne niezbędne do prowadzenia rozmów z rodzinami potencjalnych dawców.
Gdzie bije serce tej wiedzy?
Kompendium nie jest zamkniętym tomem. To żywy projekt, którego treści są regularnie aktualizowane przez ekspertów z Poltransplantu oraz konsultantów krajowych. Dostęp do tych treści jest darmowy – poradniki w formie elektronicznej (PDF) oraz interaktywne moduły edukacyjne można znaleźć na oficjalnych stronach rządowych oraz portalach organizacji pacjenckich, takich jak Ogólnopolskie Stowarzyszenie Moje Nerki czy Stowarzyszenie Życie po Przeszczepie.
___
Źródła danych: Raporty Poltransplant 2025/2026, Biuletyn Informacyjny Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji
06.05.2026 
5 min. 
Validate your login