Leiszmanioza to choroba pasożytnicza wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Leishmania. Pasożyty są przenoszone głównie przez ukąszenia muchówek zwanych moskitami lub ćmiankami. Choroba występuje przede wszystkim w krajach tropikalnych i subtropikalnych, ale coraz częściej rozpoznaje się ją również u osób podróżujących.

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia leiszmanioza pozostaje jednym z najważniejszych zaniedbanych problemów zdrowia publicznego na świecie.

Rodzaje leiszmaniozy

Leiszmanioza skórna

Najczęstsza postać choroby. Objawia się zmianami skórnymi, które mogą przypominać guzki, owrzodzenia lub trudno gojące się rany.

Objawy:

  • pojedyncze lub mnogie owrzodzenia skóry,
  • zaczerwienienie i obrzęk,
  • strupy i blizny,
  • zwykle brak silnego bólu.

Zmiany najczęściej pojawiają się na twarzy, rękach i nogach.

Leiszmanioza śluzówkowo-skórna

Ta postać może rozwijać się po zakażeniu skórnym. Pasożyt atakuje błony śluzowe nosa, jamy ustnej i gardła.

Objawy:

  • przewlekły katar,
  • krwawienia z nosa,
  • trudności w oddychaniu,
  • uszkodzenia tkanek twarzy.

Leiszmanioza trzewna

Najgroźniejsza forma choroby, nazywana także kala-azar. Pasożyt atakuje narządy wewnętrzne, zwłaszcza śledzionę, wątrobę i szpik kostny.

Objawy:

  • długotrwała gorączka,
  • utrata masy ciała,
  • osłabienie,
  • anemia,
  • powiększenie śledziony i wątroby,
  • obniżenie odporności.

Nieleczona leiszmanioza trzewna może prowadzić do śmierci.

Jak dochodzi do zakażenia?

Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez ukąszenie zakażonego moskita. Pasożyt przedostaje się do organizmu człowieka wraz ze śliną owada.

Rezerwuarem pasożytów mogą być:

  • psy,
  • gryzonie,
  • lisy,
  • inne dzikie ssaki.

Rzadziej zakażenie może nastąpić przez:

  • transfuzję krwi,
  • wspólne igły,
  • zakażenie wrodzone.
  • Występowanie leiszmaniozy

Choroba występuje głównie w:

  • Ameryce Południowej,
  • Afryce,
  • Azji,
  • rejonie Morza Śródziemnego,
  • na Bliskim Wschodzie.

Ryzyko zakażenia dotyczy szczególnie:

  • podróżników,
  • żołnierzy,
  • pracowników humanitarnych,
  • osób mieszkających na terenach endemicznych.

Diagnostyka

Rozpoznanie leiszmaniozy wymaga badań laboratoryjnych. Lekarz może zlecić:

  • badanie mikroskopowe wycinków skóry lub szpiku,
  • testy serologiczne,
  • badania PCR,
  • badania krwi.

Wczesna diagnostyka ma duże znaczenie, zwłaszcza w postaci trzewnej.

Leczenie

Leczenie zależy od rodzaju choroby, stanu pacjenta i regionu świata.

Najczęściej stosowane leki:

  • związki antymonu,
  • amfoterycyna B,
  • miltefozyna,
  • paromomycyna.

W niektórych przypadkach konieczne jest leczenie szpitalne.

Leiszmanioza może nawracać, szczególnie u osób z obniżoną odpornością.

Profilaktyka

Nie istnieje powszechnie dostępna szczepionka przeciw leiszmaniozie, dlatego kluczowe znaczenie ma profilaktyka.

Jak zmniejszyć ryzyko zakażenia?

  • stosowanie repelentów przeciw owadom,
  • noszenie odzieży zakrywającej ciało,
  • spanie pod moskitierą,
  • unikanie przebywania na zewnątrz po zmroku,
  • zabezpieczanie psów w krajach endemicznych.

Leiszmanioza u psów

Psy są jednym z najważniejszych rezerwuarów pasożyta. Choroba u zwierząt może przebiegać przewlekle.

Objawy u psów:

  • utrata sierści,
  • zmiany skórne,
  • utrata masy ciała,
  • osłabienie,
  • powiększenie węzłów chłonnych.

W krajach południowej Europy lekarze weterynarii często zalecają specjalne obroże i preparaty odstraszające moskity.

Leiszmanioza to groźna choroba pasożytnicza występująca głównie w klimacie tropikalnym i subtropikalnym. Może przyjmować postać skórną, śluzówkowo-skórną lub trzewną. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie znacząco zwiększają szanse na pełne wyzdrowienie.

Osoby podróżujące do krajów endemicznych powinny pamiętać o ochronie przed ukąszeniami owadów oraz zgłaszać lekarzowi wszelkie niepokojące objawy po powrocie z podróży.